AI trong ngôn ngữ - Điểm nhấn từ Tọa đàm “Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ: Triển khai, kết nối và phát triển”

Sáng nay (7/4), tại một phòng họp của  Đại học Bách khoa Hà Nội, sự kiện Tọa đàm “Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ: Triển khai, kết nối và phát triển” thu hút rất nhiều chuyên gia tiếng Trung Quốc từ các trường đại học, các doanh nghiệp trong và ngoài nước đến tham dự. 

TS. Lê Quang Sáng - Trưởng khoa Tiếng Trung Quốc, Đại học Ngoại thương Hà Nội - đã dành một lời nhận xét đầy chân tình với Ban Tổ chức. Ông chia sẻ rằng lúc đầu bản thân cứ ngỡ đây chỉ là một buổi hội thảo nhỏ để các đồng nghiệp trao đổi chuyên môn, nhưng khi bước chân vào phòng họp, ông thực sự choáng ngợp trước quy mô hoành tráng và sự chuẩn bị công phu, không khác gì một hội nghị quốc tế tầm cỡ. 

Sự ngỡ ngàng của vị chuyên gia giàu kinh nghiệm chính là khởi đầu hoàn hảo cho một buổi làm việc đầy ắp những tư duy mới mẻ về giáo dục ngôn ngữ - tiếng Trung Khoa học và Công nghệ -  trong kỷ nguyên số.

Tầm nhìn chiến lược và sứ mệnh đào tạo "Kỹ sư cầu nối"
 

Mở đầu buổi tọa đàm là phát biểu khai mạc đầy tâm huyết của GS. Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội. Với tầm nhìn sâu sắc và bao quát, lãnh đạo Đại học đã mở đầu bằng việc nhận định về vị thế của ngôn ngữ trong thời đại mới. Ông khẳng định trong bối cảnh toàn cầu hóa và hợp tác quốc tế sâu rộng, ngôn ngữ giờ đây đóng vai trò là cầu nối tri thức và chìa khóa mở ra các cơ hội hợp tác trong khoa học, công nghệ, giáo dục cũng như đổi mới sáng tạo.

GS. Vũ Văn Yêm nhấn mạnh trong số các ngôn ngữ quốc tế, tiếng Trung đang ngày càng khẳng định vai trò then chốt, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, khi Trung Quốc đã trở thành quốc gia dẫn đầu về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng. Việc nắm bắt ngôn ngữ này là cách để tiếp cận kho tàng tri thức khổng lồ và tham gia trực tiếp vào các dự án công nghệ xuyên quốc gia. Giáo sư chia sẻ: “Việc thúc đẩy giảng dạy, học tập và sử dụng tiếng Trung chuyên ngành khoa học, công nghệ là nhu cầu thiết thực đối với các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt tại Đại học Bách khoa Hà Nội - một trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu của Việt Nam”.
 

Chính vì lẽ đó, ngành Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ (FL3) đã được Nhà trường đầu tư mạnh mẽ và bắt đầu triển khai tuyển sinh từ năm 2025. Đây là mô hình đào tạo tiên phong mang tính chiến lược, kết nối mục tiêu giáo dục với nhu cầu thực tế của thị trường lao động quốc tế. Giáo sư Vũ Văn Yêm kỳ vọng chương trình FL3 sẽ đào tạo nên những thế hệ sinh viên có khả năng sử dụng thành thạo tiếng Trung trong bối cảnh học thuật, đủ sức phân tích tài liệu kỹ thuật hiện đại và sẵn sàng làm việc tại các tập đoàn lớn ở Trung Quốc hoặc các đối tác Trung Quốc tại Việt Nam. 

Với tầm nhìn đến năm 2035, Đại học Bách khoa Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo tài năng và đổi mới sáng tạo xuất sắc, và ngành FL3 chính là một phần quan trọng để hiện thực hóa chiến lược này. Những lời phát biểu đầy trọng tâm của Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội không chỉ khơi gợi niềm tự hào mà còn khẳng định sự đúng đắn trong việc lựa chọn hướng đi mới của Nhà trường.

Giáo viên ảo tiếng Trung soạn bài giảng trong… 1 phút!
 

Tiếp nối tinh thần của buổi tọa đàm, các chuyên gia đã đi sâu vào phân tích sự ưu việt của chương trình đào tạo FL3. TS. Phạm Thị Thanh Vân - Giám đốc chương trình FL3 - báo cáo về những kết quả tích cực sau năm đầu tiên triển khai. Điểm chuẩn đầu vào của ngành FL3 thuộc top rất cao, khẳng định sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với các thí sinh tài năng. Chương trình với khối lượng 136 tín chỉ được thiết kế dựa trên sự tích hợp của ba khung lý thuyết hiện đại: LSP (Ngoại ngữ chuyên ngành), CLIL (Học tập tích hợp nội dung và ngôn ngữ) và CSP (Tiếng Trung cho các mục đích cụ thể). Đây là chương trình đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam áp dụng mô hình tích hợp sâu sắc này.
 

Dưới góc nhìn nghiên cứu ngôn ngữ ứng dụng, TS. Trần Thị Thanh Mai - Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng ngôn ngữ Bác Nhã - đã mang đến những nhận định sắc bén về việc đổi mới lý thuyết ngành. Chuyên gia cho rằng cần chuyển dịch tư duy từ việc coi “ngôn ngữ là kiến thức” sang “ngôn ngữ là công cụ hành nghề”. TS. Mai nhấn mạnh: “Biết ngôn ngữ không đồng nghĩa với việc làm được việc; hiểu thuật ngữ khác với hiểu nguyên lý và bản chất”. Do đó, chương trình Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ - FL3 tại Khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội đã đi đúng hướng khi lấy triết lý “định hướng năng lực làm việc” và “dạy học dựa trên khái niệm” làm nòng cốt. Việc sinh viên được học ngôn ngữ thông qua nội dung khoa học giúp họ hình thành tư duy hệ thống và khả năng giải quyết các vấn đề kỹ thuật phức tạp bằng chính ngôn ngữ đó.
 

Một điểm nhấn đột phá khác của ngành FL3 là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy. TS. Bùi Thu Phương - Trưởng nhóm chuyên môn Tiếng Trung Quốc - chia sẻ về việc thiết kế các học phần chuyên ngành theo định hướng năng lực số. AI không đóng vai trò thay thế con người mà là một “giàn giáo nhận thức” giúp cá nhân hóa lộ trình học tập của từng sinh viên. Thông qua các công cụ hỗ trợ như mô hình SPARK của tập đoàn iFLYTEK, sinh viên có thể tương tác với “giáo viên ảo” và rèn luyện khẩu ngữ 24/7 trong môi trường thực tế ảo. 
 

Cô Cao Ngọc Khiết - Giám đốc vận hành nền tảng học tiếng Trung toàn cầu của iFLYTEK - đã khiến cả phòng tọa đàm chú ý khi giới thiệu giải pháp giúp tối ưu hóa thời gian chuẩn bị bài giảng của giáo viên ảo tiếng Trung từ 120 phút xuống chỉ còn… 1 phút, đồng thời tạo ra không gian học tập tương tác đa dạng cho sinh viên. Sự kết hợp này biến ngôn ngữ từ một rào cản thành một công cụ tư duy sắc bén, giúp sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội tự tin đón đầu kỷ nguyên công nghệ 4.0.

FL3 Bách khoa: Liều thuốc chữa “nỗi đau” doanh nghiệp!

Bên cạnh những giá trị học thuật, tọa đàm còn lắng nghe những chia sẻ đầy thực tế từ phía doanh nghiệp về nhu cầu nhân lực chất lượng cao. Cô Nguyễn Xuân Hải Yến - Nhà sáng lập Công ty Proline Việt Nam - đã chỉ ra “nỗi đau” của nhiều doanh nghiệp hiện nay là tình trạng thiếu hụt nhân sự vừa giỏi ngoại ngữ, vừa am hiểu công nghệ. Cô chia sẻ rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam đang rất cần những nhân sự có năng lực số, nhạy bén với công nghệ và có thể sử dụng tiếng Trung để vận hành các sàn thương mại điện tử hay thực hiện các dự án sản xuất thông minh.
 

Sự ra đời của ngành Tiểng Trung Khoa học và Công nghệ - FL3 chính là câu trả lời thỏa đáng cho bài toán này. Sinh viên ngành FL3 không chỉ được đào tạo tại trường mà còn được tham gia vào “Học kỳ doanh nghiệp”, thực tập sớm tại các tập đoàn công nghệ ở Việt Nam và Trung Quốc. Chương trình tạo ra hệ sinh thái gắn kết giữa Nhà trường và doanh nghiệp, nơi các chuyên gia từ công nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng học liệu và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và thực tế, giúp sinh viên khi ra trường có thể đảm nhận ngay các vị trí quan trọng như “Kỹ sư cầu nối”, quản lý dự án công nghệ hoặc chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật tại các doanh nghiệp FDI.
 

Hơn thế nữa, thông qua hệ sinh thái giáo dục TMEDU và các kênh du học chính thống như Vimiss, sinh viên ngành FL3 còn có cơ hội nhận học bổng tại các trường đại học hàng đầu Trung Quốc như Thanh Hoa hay Phúc Đán. Diễn đàn việc làm YouJob cũng mở ra cánh cửa vào các tập đoàn khổng lồ như Huawei, Tencent. Tất cả những yếu tố này tạo nên một lộ trình phát triển bền vững và đầy triển vọng cho những người trẻ dám chọn hướng đi tiên phong tại Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Sự yên tâm của các phụ huynh cũng được thể hiện rõ nét qua lời chia sẻ của anh Nguyễn Tuấn Anh - phụ huynh sinh viên ngành Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ  K70, Đại học Bách khoa Hà Nội. Anh bày tỏ niềm tự hào khi thấy con gái phát triển mạnh mẽ về tư duy, khả năng tự học và định hướng tương lai rõ ràng chỉ sau một thời gian ngắn học tập tại môi trường Bách khoa.

Thắp lên “ngọn lửa nhỏ” của trí tuệ nhân tạo và đam mê ngôn ngữ 

Khép lại buổi tọa đàm với những trao đổi đầy ý nghĩa, TS. Trịnh Thị Ánh Hằng - Trưởng khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội, Trưởng Ban tổ chức – xúc động chia sẻ Khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội đã tiếp thu được những thông điệp vô cùng quý báu từ các chuyên gia và doanh nghiệp. Cô đặc biệt ấn tượng với trăn trở của TS. Trần Thị Thanh Mai về việc ngôn ngữ phải là công cụ để sinh viên tư duy và sáng tạo, cũng như sự đồng cảm với “nỗi đau” thiếu hụt nhân sự mà bà Hải Yến đã nêu ra.
 

TS. Trịnh Thị Ánh Hằng khẳng định: “Khoa Ngoại ngữ cam kết sẽ kết nối sâu hơn với các doanh nghiệp để hiểu rõ nhu cầu thực tế, từ đó liên tục cập nhật và đổi mới chương trình đào tạo FL3 nói riêng và các chương trình ngôn ngữ khoa học công nghệ khác nói chung”; đồng thời nhấn mạnh rằng những bài học về tư duy liên ngành, xuyên ngành và việc đổi mới trong kiểm tra đánh giá mà các chuyên gia, như: TS. Lê Quang Sáng; PGS. Cầm Tú Tài - Trưởng khoa Khoa Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học Ngoại ngữ Du lịch, Đại học Công nghiệp Hà Nội; TS. Nguyễn Thị Minh - Phó Trưởng khoa Khoa Ngôn ngữ và Văn hoá Trung Quốc, Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội),… đã góp ý sẽ là định hướng quan trọng để Nhà trường đào tạo nên những cá nhân vượt trội, không chỉ đạt chuẩn mà còn vượt qua những giới hạn của bản thân để thành công trong môi trường quốc tế.
 

Buổi tọa đàm khép lại với tràn đầy tin tưởng vào một tương lai tươi sáng của ngành Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ - FL3, Đại học Bách khoa Hà Nội. Những “ngọn lửa nhỏ” của trí tuệ nhân tạo và niềm đam mê ngôn ngữ được thắp lên tại Bách khoa hôm nay hứa hẹn sẽ tạo nên một nguồn nhân lực chất lượng cao, đưa nền khoa học kỹ thuật và kinh tế của Việt Nam vươn xa hơn nữa trong kỷ nguyên số toàn cầu.

Với sự chuẩn bị bài bản, tầm nhìn chiến lược của Ban lãnh đạo Đại học Đại học Bách khoa Hà Nội và sự đồng hành của các đối tác lớn, ngành Tiếng Trung Khoa học và Công nghệ - FL3 chắc chắn sẽ tiếp tục là ựa chọn ưu tiên của những bạn trẻ khát khao chinh phục đỉnh cao tri thức và kiến tạo tương lai.