Đại học Bách khoa Hà Nội thúc đẩy tương lai năng lượng thông minh và bền vững ASEAN

Diễn ra trong 3 ngày 5-7/11, Hội nghị quốc tế Đông Nam Á về Lưới điện thông minh lần thứ 9 (The 9th ASEAN Smart Grid Congress - ASGC9) quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng đến từ nhiều quốc gia; tập trung thảo luận những xu hướng công nghệ, giải pháp và cơ chế hợp tác nhằm thúc đẩy hệ thống năng lượng thông minh, linh hoạt và bền vững cho khu vực ASEAN.

Kết nối mạng lưới học thuật, mở rộng hợp tác năng lượng ASEAN

Hội nghị ASGC9 là diễn đàn khoa học và công nghệ có uy tín trong khu vực ASEAN, tập trung vào lĩnh vực hệ thống điện, năng lượng và các công nghệ thông minh. 

Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS. Nguyễn Phong Điền - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh, trong bối cảnh năng lượng tái tạo, xe điện, công nghệ lưu trữ và các giải pháp số đang làm thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và sử dụng điện, lưới điện thông minh trở thành một trong những nền tảng quan trọng để thích ứng với những chuyển dịch này.
  “Đối với Việt Nam và ASEAN, lĩnh vực này có vai trò thiết yếu nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng và xây dựng một tương lai bền vững. Điều đó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.” - PGS. Nguyễn Phong Điền khẳng định.

Theo Phó Giám đốc Đại học, ASGC9 là điểm gặp gỡ quan trọng để các quốc gia chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và cùng giải quyết những thách thức năng lượng chung. Thông qua kết nối các nhà khoa học, cơ sở giáo dục đại học và đối tác doanh nghiệp, hội nghị góp phần đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn vận hành hệ thống điện, thúc đẩy các dự án nghiên cứu chung và đào tạo đội ngũ kỹ sư đáp ứng yêu cầu của tương lai.

Nhìn lại hành trình phát triển của ASGC, PGS. Worajit Setthapun - Hiệu trưởng Trường Phát triển châu Á về Kinh tế cộng đồng và Công nghệ (adiCET), Đại học Chiang Mai Rajabhat (Thái Lan), hồi tưởng về hội nghị đầu tiên năm 2015 với khoảng 20-30 nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách tham dự. Từ những cuộc gặp gỡ ban đầu tại miền Bắc Thái Lan, ASGC dần phát triển thành một diễn đàn học thuật uy tín. 
  “ASGC không chỉ là nơi trao đổi học thuật mà còn là nơi xây dựng tình hữu nghị và khơi nguồn những ý tưởng mới.”. Đánh giá ASGC9 là kỳ hội nghị có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, PGS. Worajit Setthapun khẳng định giá trị của mạng lưới không dừng lại ở chia sẻ kiến thức mà còn nằm ở khả năng chuyển hóa ý tưởng thành các dự án nghiên cứu chung, mô hình ứng dụng tại trường đại học và cộng đồng.

Cùng chia sẻ kỳ vọng về chặng đường tiếp theo của mạng lưới, GS. Nofri Yenita Dahlan - Đại học Công nghệ MARA - UiTM (Malaysia), đồng chủ trì ASGC9, ghi nhận đóng góp của các đơn vị khởi xướng trong việc xây dựng nền tảng hợp tác khu vực.

GS. Nofri Yenita Dahlan kỳ vọng các trao đổi tại ASGC9 sẽ tạo ra những ý tưởng mới, củng cố mạng lưới hợp tác khu vực và quan trọng hơn là chuyển hóa thành những chương trình phối hợp có ý nghĩa thực tiễn.
  Năm nay, ASGC9 tập trung vào nhiều hướng nghiên cứu đang định hình tương lai ngành năng lượng: lưới điện thông minh, nguồn điện phân tán, pin và quản lý năng lượng, phương tiện giao thông điện, tòa nhà thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), truyền thông và an ninh mạng. Các vấn đề về biến đổi khí hậu, năng lượng sạch, khả năng chống chịu của hệ thống điện, chính sách và cơ chế triển khai cũng được đặt trong mối liên hệ với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng.

Những hướng đi cho hệ thống năng lượng tương lai

Một trong những điểm nhấn chuyên môn của ASGC9 là 5 bài trình bày keynote, tập trung vào các xu hướng công nghệ và chính sách đang tác động trực tiếp đến quá trình chuyển dịch năng lượng tại ASEAN và trên thế giới.

Mở đầu chuỗi keynote, GS. Mahdi Jalili - Đại học RMIT (Australia), phân tích vai trò của trí tuệ nhân tạo và các thuật toán tối ưu hóa trong tích hợp năng lượng tái tạo, xe điện vào lưới điện. Thông qua một số nghiên cứu được triển khai tại Australia, bài trình bày làm rõ cách ứng dụng AI và công nghệ tối ưu hóa nhằm khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng phân tán, hạn chế nhu cầu đầu tư nâng cấp lưới điện và giảm chi phí cho người sử dụng.

Ở góc độ khu vực, PGS. Baljit Singh Bhathal Singh - Đại học Công nghệ MARA - UiTM (Malaysia), đề cập đến tương lai năng lượng thông minh ASEAN trên nền tảng AI và lưới điện thông minh. Các ứng dụng như dự báo nguồn năng lượng tái tạo, dự báo nhu cầu điện, bảo trì dự đoán, phát hiện sự cố và tối ưu hóa vận hành theo thời gian thực được xem là những công cụ quan trọng để nâng cao độ tin cậy và tính linh hoạt của hệ thống. Bài trình bày đồng thời chỉ ra các thách thức về hạ tầng, an ninh mạng, khả năng tương thích công nghệ, đầu tư và hành lang pháp lý mà các quốc gia cần phối hợp giải quyết.
  Từ góc nhìn quản lý và vận hành hệ thống điện, TS. Weerayut Srithiam - Cơ quan Phát điện Thái Lan (EGAT), giới thiệu mô hình Trung tâm Điều khiển Đáp ứng phụ tải (Demand Response Control Center - DRCC). Bài keynote phân tích cơ sở hạ tầng, thiết bị và cơ chế khuyến khích để triển khai đáp ứng phụ tải, qua đó giúp điều chỉnh mức tiêu thụ điện, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội, PGS. Nguyễn Đức Tuyên - Trường Điện - Điện tử, mang đến phần trình bày về tiềm năng chuyển đổi các trung tâm dữ liệu AI từ phụ tải điện lớn thành nguồn lực linh hoạt cho hệ thống điện. Thông qua phối hợp điều chỉnh hoạt động tính toán và sử dụng pin lưu trữ, các trung tâm dữ liệu có thể giảm nhu cầu điện giờ cao điểm, ổn định biến động công suất và tối ưu chi phí năng lượng; trung tâm dữ liệu AI không chỉ tiêu thụ điện mà còn có thể chủ động tham gia điều tiết và hỗ trợ vận hành lưới điện thông minh.
  Khép lại chuỗi keynote, bà Munlika Sompranon - Cục Phát triển và Hiệu quả Năng lượng Thay thế (DEDE), Bộ Năng lượng Thái Lan, chia sẻ hành trình phát triển điện mặt trời và lưới điện thông minh của Thái Lan, từ hoạch định chính sách đến triển khai thực tế; đề cập việc mở rộng ứng dụng điện mặt trời ở quy mô nhà máy, doanh nghiệp, hộ gia đình và cộng đồng, gắn với hệ thống lưu trữ năng lượng, quản lý năng lượng số và các nguồn điện phân tán…

Năm bài keynote tiếp cận những khía cạnh khác nhau nhưng cùng hướng tới một vấn đề cốt lõi, làm thế nào để xây dựng hệ thống điện không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng mà còn có khả năng thích ứng với sự biến động của nguồn năng lượng tái tạo, tối ưu chi phí và bảo đảm an ninh năng lượng.
  Thông qua các phiên thảo luận chuyên sâu, trao đổi học thuật và kết nối giữa các nhà nghiên cứu với doanh nghiệp, ASGC9 góp phần thúc đẩy sự giao thoa giữa công nghệ, chính sách và thực tiễn triển khai. Đây cũng là cơ hội để Đại học Bách khoa Hà Nội tăng cường kết nối với các đối tác trong khu vực, khẳng định vai trò của một cơ sở giáo dục đại học trong nghiên cứu, đào tạo và đóng góp giải pháp cho những thách thức năng lượng của ASEAN.