Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Kyoto thúc đẩy hợp tác liên ngành trước thách thức biến đổi khí hậu

Hội thảo quốc tế HUST-KU 2026 chủ đề “Thích ứng xã hội với biến đổi khí hậu: Kết hợp các chiến lược tại ASEAN và Nhật Bản” được tổ chức ngày 7/10 tại Đại học Bách khoa Hà Nội quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia và nhà hoạch định chính sách từ Việt Nam, Nhật Bản và nhiều quốc gia ASEAN; hướng tới kết nối tri thức liên ngành và thúc đẩy các giải pháp thích ứng khí hậu có khả năng tạo tác động thực tiễn.

Chung tay xây dựng “phòng thí nghiệm sống” về thích ứng khí hậu

Phát biểu khai mạc, PGS. Huỳnh Đăng Chính - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - nhấn mạnh ý nghĩa của hội thảo trong bối cảnh Đại học Bách khoa Hà Nội kỷ niệm 70 năm thành lập. Theo ông, trong suốt 7 thập kỷ phát triển, hợp tác quốc tế luôn là một trong những yếu tố quan trọng góp phần định hình giá trị và vị thế của Đại học Bách khoa Hà Nội.

Quan hệ hợp tác giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Kyoto (Nhật Bản) là một trong những minh chứng tiêu biểu. Các nhà khoa học, giảng viên hai trường đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác trong giáo dục và nghiên cứu liên ngành, tạo dựng nền tảng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác trước những vấn đề có tính toàn cầu.
  “Biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức về môi trường, mà còn là thách thức về kỹ thuật, kinh tế và xã hội.” - PGS. Huỳnh Đăng Chính nhận định, đồng thời cho rằng không một trường đại học, quốc gia hay ngành học đơn lẻ nào có thể tự mình giải quyết vấn đề này.

Trong bối cảnh đó, sự kết nối giữa Nhật Bản và ASEAN càng có ý nghĩa khi các quốc gia trong khu vực có những điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và mức độ dễ tổn thương khác nhau. PGS. Huỳnh Đăng Chính kỳ vọng sự kết nối này có thể biến khu vực thành một “phòng thí nghiệm sống” (living lab) cho thích ứng với biến đổi khí hậu - nơi các ý tưởng được phát triển, thử nghiệm và chuyển hóa thành những giải pháp thực tiễn.

Tiếp nối thông điệp trên, PGS. Chu Kỳ Sơn - Hiệu trưởng Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng chương trình hội thảo được thiết kế theo hướng tăng cường tương tác, từ các bài giảng chuyên đề của các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách đến các phiên trình bày poster, thảo luận chuyên môn và các dự án nghiên cứu quốc tế.
  Theo PGS. Chu Kỳ Sơn, phiên thảo luận có sự tham gia của các học giả đến từ Nhật Bản, Việt Nam, Indonesia, Philippines và Thái Lan là cơ hội để các bên chia sẻ cách tiếp cận, cập nhật tiến độ các nghiên cứu chung và xác định những hướng hợp tác tiếp theo.

“Thách thức do biến đổi khí hậu đặt ra là rất lớn, nhưng năng lực chuyên môn, nhiệt huyết và sự đồng lòng của những nhà khoa học mang lại nhiều hy vọng” - Hiệu trưởng Trường Hóa và Khoa học sự sống kỳ vọng hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ các kết quả nghiên cứu mà còn tạo động lực để hình thành những dự án, quan hệ đối tác và hành động cụ thể hướng tới tương lai bền vững.

Biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện của riêng khoa học môi trường

Đại diện đối tác, GS. Chihiro Tanaka - Hiệu trưởng Trường Cao học Nghiên cứu Môi trường Toàn cầu (GSGES), Đại học Kyoto - cho rằng Việt Nam là địa điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với một hội thảo về thích ứng khí hậu.

Với đường bờ biển dài cùng hai đồng bằng lớn là đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam đang trực tiếp đối mặt với những tác động như nước biển dâng, bão ngày càng khắc nghiệt và ngập lụt. Những thách thức đó cho thấy thích ứng khí hậu không thể được tiếp cận từ một lĩnh vực đơn lẻ.
  Theo GS. Chihiro Tanaka, một xã hội thích ứng với biến đổi khí hậu cần huy động tri thức từ kỹ thuật, nông nghiệp và khoa học xã hội, đồng thời kết nối nghiên cứu, chính sách và thực tiễn. 

GS. Chihiro Tanaka cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên. Theo đó, những ý tưởng mới, góc nhìn mới của thế hệ trẻ sẽ góp phần định hình tương lai của nghiên cứu môi trường trong khu vực. Các phiên poster, thảo luận và không gian kết nối trong khuôn khổ hội thảo được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để những ý tưởng này phát triển thành các mối quan hệ hợp tác cụ thể.

Đại diện Japan Foundation tại Việt Nam, ông Norihiko Yoshioka - Giám đốc JFVN cũng nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng: Biến đổi khí hậu không đơn thuần là vấn đề môi trường mà là một thách thức mang tính hệ thống đối với xã hội.
  Từ kinh nghiệm hoạt động trong hợp tác quốc tế, ông cho rằng giá trị của hội thảo nằm ở khả năng kết nối những lĩnh vực vốn thường được phân chia theo các ranh giới học thuật khác nhau. “Chuyên môn hóa mang lại chiều sâu, nhưng một thách thức ở quy mô này cũng đòi hỏi chúng ta kết nối các dạng thức tri thức khác nhau” - Ông Norihiko Yoshioka nhấn mạnh.

Đại diện Japan Foundation cũng đánh giá cao nền tảng quan hệ giữa Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Kyoto, cho rằng hợp tác quốc tế bền vững không chỉ được xây dựng giữa các tổ chức mà còn dựa trên niềm tin, quan hệ cá nhân và lịch sử học thuật được vun đắp qua nhiều thế hệ. Đây cũng chính là tinh thần của chương trình Japan-ASEAN Global Partnership mà JFVN hỗ trợ, hướng tới xây dựng mạng lưới hợp tác nhiều tầng, củng cố lòng tin và phát triển thế hệ lãnh đạo tương lai tại Nhật Bản và ASEAN.

Từ tri thức khoa học đến chiến lược thích ứng và hành động

Tinh thần kết nối liên ngành được thể hiện rõ ngay trong phiên bài giảng đặc biệt, do GS. Huỳnh Trung Hải - Hiệu trưởng Trường Vật liệu, Đại học Bách khoa Hà Nội - điều phối.

Ba bài giảng tập trung vào những góc tiếp cận khác nhau đối với tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu thích ứng. 

TS. Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội - tập trung vào góc nhìn chính sách với bài giảng “Vietnam's policies for building a climate-resilient society, a circular economy, and net zero”, cung cấp bức tranh về định hướng của Việt Nam trong xây dựng xã hội có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế tuần hoàn và hướng tới phát thải ròng bằng 0.

Ở góc độ sức khỏe và môi trường, GS. Shinya Echigo - Đại học Kyoto, trình bày “Environment and Health under Climate Change”, mở rộng thảo luận từ những biến động của hệ sinh thái tới các hệ quả đối với sức khỏe con người.

Trong khi đó, PGS. Hoàng Thị Thu Hương - Trường Hóa và Khoa học sự sống, trình bày chủ đề “Toxic Metals and Tropical Crustaceans: A Climate Change Challenge”, đặt vấn đề về mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu, môi trường và các kim loại độc hại trong hệ sinh thái nhiệt đới.
  Sau phiên bài giảng đặc biệt, chương trình tiếp tục với phiên poster, nơi các nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên trình bày kết quả nghiên cứu.

Phiên thảo luận nhóm với chủ đề “Thích ứng xã hội với biến đổi khí hậu: Kết hợp các chiến lược tại ASEAN và Nhật Bản” quy tụ các học giả từ Nhật Bản, Việt Nam, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Campuchia. Hội thảo cũng dành riêng một phiên họp giữa các đối tác nhằm xác định những khả năng hợp tác mới. 

Với nền tảng gần hai thập kỷ hợp tác Đại học Bách khoa Hà Nội - Đại học Kyoto và mạng lưới đối tác rộng khắp ASEAN, hội thảo năm 2026 được kỳ vọng không chỉ tạo ra những trao đổi học thuật, mà còn mở đường cho các dự án nghiên cứu chung, quan hệ đối tác mới và những giải pháp có khả năng đóng góp trực tiếp vào quá trình xây dựng một khu vực ASEAN - Nhật Bản bền vững và có khả năng thích ứng tốt hơn trước biến đổi khí hậu.