Kết nối tri thức, công nghệ và thị trường trong chuyển dịch năng lượng

Nhân Ngày Đổi mới sáng tạo quốc gia 1/10, Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức khai mạc Khóa tập huấn “Chuyển giao công nghệ, Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo trong chuyển dịch năng lượng”. 

Khoá tập huấn được tổ chức trong khuôn khổ Dự án CASE tại Việt Nam, hướng tới nâng cao năng lực chuyển giao, khai thác tài sản trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời tăng cường kết nối “Ba nhà” giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Thúc đẩy kết nối Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp

Phát biểu khai mạc, GS. Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn chặt hơn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và nhu cầu phát triển của xã hội.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời đặt ra yêu cầu thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Với các cơ sở giáo dục đại học, điều này đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận đối với hoạt động khoa học và công nghệ.
  “Thách thức không phải là có thêm bài báo hay sáng chế, mà là làm sao để kết quả nghiên cứu được doanh nghiệp tiếp nhận, được thương mại hóa và tạo ra giá trị thật” - GS. Lê Anh Tuấn chia sẻ.

Trong lĩnh vực năng lượng, yêu cầu này càng cấp thiết khi quá trình chuyển dịch đang đặt ra nhu cầu phát triển nhiều công nghệ mới như năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng, lưới điện thông minh, hydro xanh, vật liệu mới và các giải pháp giảm phát thải. Đây là những lĩnh vực cần sự tham gia của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu đến doanh nghiệp.

Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng không một trường đại học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ những bài toán này, cần một hệ sinh thái trong đó các bên cùng chia sẻ bài toán, nguồn lực và thị trường.

Để góp phần xây dựng hệ sinh thái đó, Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai trên ba phương diện: không gian, cơ chế và con người. Trong đó, nhà trường xây dựng mô hình Design Factory, hướng tới tạo không gian đổi mới sáng tạo liên ngành, nơi doanh nghiệp có thể đưa bài toán thực tế vào trường để cùng giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên phân tích, thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện. Đại học cũng đang đề xuất Đề án thí điểm theo cơ chế sandbox về thành lập và quản lý doanh nghiệp khởi nguồn - spin-off, từng bước coi hiệu quả chuyển giao và thương mại hóa là một tiêu chí quan trọng trong hoạt động khoa học và công nghệ.

Từ góc nhìn này, mô hình liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Doanh nghiệp được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. 

Ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết khóa tập huấn được tổ chức trong khuôn khổ Dự án CASE tại Việt Nam, với mục tiêu thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng sạch, bền vững, an toàn và chi phí hợp lý, đồng thời tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực năng lượng.
  “Thông qua chương trình này, Cục Đổi mới sáng tạo mong muốn góp phần nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời tăng cường kết nối giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, thúc đẩy đưa công nghệ từ nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn thị trường.” - Ông Chu Thúc Đạt nhấn mạnh.

Đánh giá cao việc Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp tổ chức khóa tập huấn, ông Chu Thúc Đạt cho rằng đơn vị là một trong những cơ sở giáo dục đại học có hoạt động nghiên cứu và chuyển giao công nghệ mạnh, có truyền thống lâu năm. Ông kỳ vọng chương trình sẽ tạo thêm cơ hội để các chuyên gia, nhà khoa học và các bên liên quan cùng trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp cho hoạt động chuyển giao công nghệ nói chung và công nghệ năng lượng nói riêng.

Trang bị năng lực, mở rộng kết nối trong chuyển dịch năng lượng

Đại diện Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), bà Lê Thị Thoa - Giám đốc Dự án CASE tại Việt Nam, cho biết GIZ đã đồng hành cùng Việt Nam trong lĩnh vực chuyển dịch năng lượng trong khoảng 10 năm qua, trong đó có các hoạt động kết nối chuyên gia, hỗ trợ doanh nghiệp và cơ quan của Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quốc tế.

Giám đốc Dự án CASE cho rằng sự kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đang có những bước tiến tại Việt Nam nhưng vẫn cần được tăng cường hơn nữa, đặc biệt trong hoạt động chuyển giao công nghệ.
  “Khóa tập huấn không chỉ là chương trình đào tạo mà còn là không gian để các bên cùng trao đổi về nhu cầu, khó khăn và kinh nghiệm thực tiễn.” - Bà Lê Thị Thoa kỳ vọng.

Diễn ra trong hai ngày với tổng thời lượng 12 giờ, khóa tập huấn được thiết kế thành sáu module, điều phối bởi các chuyên gia quốc tế, đi từ nền tảng kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đến những nội dung trực tiếp phục vụ quá trình chuyển giao công nghệ.

Các nội dung chính gồm: mô hình liên kết “ba nhà”; tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn công nghệ; đàm phán và xây dựng thỏa thuận chuyển giao; định giá và đánh giá hiệu quả công nghệ; sở hữu trí tuệ trong chuyển giao công nghệ; hấp thụ và địa phương hóa công nghệ.

Chương trình kết hợp giữa kiến thức, khung tham chiếu, tình huống thực tế, bài tập thực hành và hỏi đáp. Các học viên được cung cấp tài liệu đào tạo song ngữ cùng các nghiên cứu tình huống về chuyển dịch năng lượng, qua đó có thể liên hệ kiến thức với những vấn đề thực tế trong quá trình tiếp nhận, chuyển giao và khai thác công nghệ.
 
Chuyển dịch năng lượng không chỉ phát triển công nghệ mới mà còn là câu chuyện về khả năng đưa công nghệ vào cuộc sống. Để làm được điều đó, cần một hệ sinh thái trong đó Nhà nước hoàn thiện chính sách và cơ chế, trường đại học và viện nghiên cứu tạo ra tri thức và công nghệ, doanh nghiệp xác định nhu cầu và thị trường, còn đội ngũ chuyển giao đủ năng lực kết nối các mắt xích thành một chu trình thống nhất.

Với cách tiếp cận này, khóa tập huấn “Chuyển giao công nghệ, Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo trong chuyển dịch năng lượng” hướng tới một mục tiêu xuyên suốt là biến tri thức thành công nghệ, công nghệ thành sản phẩm và sản phẩm thành giá trị thực tiễn, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng sạch, bền vững và an toàn tại Việt Nam.