Nữ thủ khoa Bách khoa dùng công nghệ thực phẩm biến phụ phẩm thành “vàng”

Tại Hội nghị Nghiên cứu khoa học sinh viên lần thứ 41 của Đại học Bách khoa Hà Nội, Ban Giám khảo đã bị chinh phục khi thưởng thức thử loại thức uống lên men mang sắc tím đậm đà, vị chua ngọt hài hòa cùng hương thơm tự nhiên của nếp cẩm. Sản phẩm độc đáo này ra đời dựa trên bã nếp Cẩm - nguồn phụ phẩm vốn thường bị loại bỏ sau quá trình lên men - qua bàn tay khéo léo cùng tư duy tinh tế của một nàng “Sắn" Kỹ thuật Thực phẩm!

Tác giả của nghiên cứu sáng tạo ấy là Đỗ Ngọc Anh - Cô gái vừa ghi tên mình vào danh sách 8 sinh viên tốt nghiệp thủ khoa của Đại học Bách khoa Hà Nội kỳ 2025.2 với CPA 3.88/4.0, ĐRL 95/100. Đằng sau những con số ấn tượng ấy là sự nỗ lực, dấn thân bền bỉ trong phòng thí nghiệm, tinh thần chủ động vươn ra thế giới và tình yêu sâu sắc dành cho ngành Chương trình Tiên tiến Kỹ thuật Thực phẩm - BF-E12, Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội.

Phá bỏ định kiến

4 năm trước, khi chọn nguyện vọng bước chân vào Bách khoa, Ngọc Anh từng nhận được thắc mắc từ người thân và bạn bè. Không ít người nghĩ Kỹ thuật Thực phẩm đơn thuần quanh quẩn với công việc bếp núc hoặc dây chuyền chế biến trong nhà máy. Cô gái Ngọc Anh 18 tuổi ngày ấy đã chủ động tìm hiểu và nhận ra giá trị cốt lõi của ngành học này. Kỹ thuật Thực phẩm là lĩnh vực khoa học thiết yếu gắn liền với an toàn thực phẩm, an ninh lương thực và giải pháp nâng cao giá trị nguồn nông sản Việt Nam. Quyết định gắn bó với mã ngành BF-E12 - Chương trình Tiên tiến Kỹ thuật Thực phẩm (ELiTECH) - đã mở ra cho Ngọc Anh môi trường học tập hiện đại.
 

Môi trường đào tạo tại BF-E12 mang tính quốc tế cao với giáo trình cập nhật chuẩn tiên tiến và giảng dạy bằng tiếng Anh. Việc tiếp xúc với môi trường học thuật mở giúp Ngọc Anh hình thành tư duy chủ động. Cô thường bày tỏ quan điểm cá nhân trong giờ học, tự tin trao đổi chuyên môn cùng các giáo sư quốc tế sang thỉnh giảng. Sự nỗ lực học tập liên tục giúp cô giành Học bổng Khuyến khích học tập của nhà trường trong 7/8 học kỳ.

Nhắc về quãng thời gian học tập tại Bách khoa, ký ức đẹp nhất của Ngọc Anh gắn liền với Phòng thí nghiệm Thu hồi sản phẩm (Downstream Processing Lab). Sinh viên BF-E12 được khuyến khích bước vào phòng lab tiếp xúc với thiết bị phân tích hiện đại ngay ở những năm đầu. Lần đầu khoác áo blouse trắng, thao tác cùng máy quang phổ UV-Vis hay kỹ thuật điện di SDS-PAGE, Ngọc Anh vừa hồi hộp vừa hào hứng.

Bên cạnh công việc tại lab chuyên ngành, cô làm thành viên hội đồng đánh giá cảm quan tại Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển Sản phẩm Thực phẩm. Trải nghiệm phân loại các giống hồ tiêu Việt Nam theo vùng miền dựa trên hồ sơ hương vị giúp cô rèn luyện khứu giác và vị giác tinh tế, tạo tiền đề cho các nghiên cứu ứng dụng sau này.
 

Trong quá trình nghiên cứu chuyên sâu, người thầy có ảnh hưởng sâu sắc tới Ngọc Anh là TS. Nguyễn Tiến Thành. Thầy vừa hướng dẫn đồ án tốt nghiệp, vừa cố vấn cho các nhóm dự án sinh viên tham gia tranh tài ở nhiều cuộc thi lớn. Mỗi khi học trò gặp bế tắc trước kết quả thí nghiệm chưa như kỳ vọng, thầy Thành lại nhẹ nhàng nói: “Hãy cứ làm, sai thì mình sửa, nhưng ít nhất là mình đã dám làm và dám thử”. Lời động viên ấy đã nâng đỡ Ngọc Anh vượt qua nhiều thử thách. Bách khoa nổi tiếng với áp lực học tập gay gắt, song không khí gắn kết tại BF-E12 đã biến khó khăn thành kỷ niệm đáng quý. Những buổi cà phê vỉa hè sau giờ tan lab đã tiếp thêm nguồn năng lượng tích cực cho cả nhóm.

Trong vai trò Đại sứ sinh viên đại diện cho ngành Kỹ thuật Thực phẩm, Ngọc Anh thường lắng nghe tâm sự từ học sinh THPT và phụ huynh. Cô gái nhận thấy nhiều phụ huynh lo lắng về cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Bằng trải nghiệm thực tế, Ngọc Anh giúp các gia đình hiểu rõ rằng ngành Thực phẩm mở ra vô vàn cơ hội phát triển trong các tập đoàn đa quốc gia, viện nghiên cứu cùng doanh nghiệp công nghệ cao.

Khát vọng kinh tế tuần hoàn
 

Niềm đam mê nghiên cứu khoa học của Ngọc Anh được định hình rõ nét qua triết lý “kinh tế tuần hoàn” nâng cao giá trị nông sản Việt. Ý tưởng này được hiện thực hóa rực rỡ qua đề tài phát triển thức uống lên men và bánh quy từ bã nếp cẩm. Ngọc Anh cùng đồng đội tại lab tận dụng 100% nguồn nguyên liệu nếp cẩm mà không bỏ đi phần nào để tạo nên bộ đôi sản phẩm thơm ngon. Đề tài giành Giải Nhất Poster tại Hội nghị Nghiên cứu khoa học sinh viên Bách khoa lần thứ 41, đạt giải Á quân cuộc thi Food Innovation and Development 2024 và nhận lời mời báo cáo trực tuyến tại Hội nghị quốc tế Agri4D 2025 do Đại học Khoa học Nông nghiệp Thụy Điển tổ chức.

Cô tiếp tục đào sâu nghiên cứu giải quyết bài toán thực tiễn trong ngành công nghệ thực phẩm. Đồ án tốt nghiệp của Ngọc Anh mang tên “Sản xuất peptide chống oxy hóa từ protein gạo bằng enzyme commercial protease” chinh phục Hội đồng chấm tốt nghiệp với điểm số 9.6/10. Xuất phát từ thực tế quy trình sản xuất peptide thường tốn kém chi phí do bước sàng lọc loại bỏ phân đoạn phụ, Ngọc Anh đề xuất giải pháp thủy phân có định hướng. Phương pháp này giúp kiểm soát chính xác cấu trúc peptide thành phẩm, tăng hàm lượng protein hòa tan, tiết kiệm chi phí sản xuất thực phẩm chức năng.
 

Song song đó, cô bắt tay vào dự án thu hồi peptide giảm dị ứng từ phụ phẩm ép dầu lạc ứng dụng vào sản phẩm dinh dưỡng dạng uống. Dự án giúp Ngọc Anh cùng đồng đội lọt vào Top 10 cuộc thi NUS Foodtech Challenge 2025 tại Singapore.

Tư duy đổi mới sáng tạo tại BF-E12 đưa Ngọc Anh bước ra khỏi không gian phòng lab thuần túy giải quyết bài toán xã hội. Thông qua ứng dụng di động DeliverEat kết nối nguồn thực phẩm dư thừa từ nhà hàng, khách sạn tới người có nhu cầu, nhóm nghiên cứu của Ngọc Anh vinh dự ghi tên mình vào Top 15 cuộc thi toàn cầu BeChangeMaker 2025 do Worldskills tổ chức.

Vươn tầm thế giới

Chương trình đào tạo BF-E12 tạo lợi thế lớn cho sinh viên nhờ nền tảng ngoại ngữ vững chắc, giúp sinh viên tự tin tham gia các chương trình trao đổi kiến thức. Nhờ đó, Ngọc Anh bước vào các sân chơi học thuật lớn trên thế giới mà không gặp phải rào cản ngôn ngữ hay chuyên môn.
 

Tháng 5/2025, Ngọc Anh trở thành 1 trong 5 ứng viên xuất sắc nhận học bổng toàn phần tham gia khóa học Microbiology Masterclass tại Đại học Silpakorn (Thái Lan), trực tiếp thực hành kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại như qPCR. Tiếp đó, tháng 8/2025, cô đạt Top 2% ứng viên tham dự Trại thiết kế liên ngành quốc tế ở Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc). Tại đây, cô phối hợp cùng sinh viên quốc tế thuộc nhiều chuyên ngành thiết kế áo điều hòa nhiệt độ thông minh cho người lao động làm việc ngoài trời. Những chuyến đi thực tế giúp Ngọc Anh nhận ra khoa học thực phẩm cần sự kết nối đa ngành tạo nên các giải pháp mang tầm vóc toàn cầu.

Bên cạnh thành tích học tập đáng nể CPA 3.88/4.0, Ngọc Anh đảm nhận vai trò Trưởng ban Học tập - NCKH & ĐMST Đoàn trường Trường Hóa và Khoa học Sự sống. Cô còn chủ trì điều phối 1 cuộc thi học thuật quy mô về chủ đề dinh dưỡng và tổ chức 2 buổi workshop chuyên sâu về tiêu dùng có trách nhiệm nhằm lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng trẻ. Việc quản lý thời gian khoa học chính là chìa khóa giúp cô cân bằng hoàn hảo giữa hoạt động học tập, nghiên cứu phòng lab và phong trào Đoàn - Hội.

Nhìn lại hành trình 4 năm đã qua, nàng “Sắn" Kỹ thuật Thực phẩm chân thành chia sẻ: “Không phải ai cũng yêu ngành hay yêu trường ngay từ những ngày đầu tiên. Quãng thời gian đại học không phải lúc nào cũng trải đầy niềm vui, nhưng chính ngôi trường Bách khoa đã tạo nên một “chất Bách khoa” rất riêng - sự kiên trì, bản lĩnh dấn thân và tinh thần không lùi bước trước khó khăn”. Môi trường BF-E12 đã trao cho Ngọc Anh nền tảng kiến thức chuẩn quốc tế cùng niềm tin vào bản thân, sẵn sàng bước tiếp những nấc thang mới trong sự nghiệp.