Có một “nếp nhà” Bách khoa

Ở mỗi ngôi nhà, có những điều không được ghi thành văn bản, không được treo lên tường thành khẩu hiệu, nhưng lại được lưu giữ bền bỉ qua năm tháng. Người ta gọi đó là nếp nhà. Tại ngôi trường 70 năm tuổi Đại học Bách khoa Hà Nội - cái nôi của hàng vạn kỹ sư, nhà khoa học - cũng có một nếp nhà như thế. 

1. Ở Bách khoa, có một thế hệ từng gác lại những trang sách, xếp bút nghiên để bước vào chiến trường. Nhiều người mãi mãi không trở về. Nhiều người trở về với những vết thương, với tuổi xuân gửi lại nơi bom đạn. Sự hy sinh ấy để bảo vệ Tổ quốc và gìn giữ một tương lai nơi những thế hệ sau được học tập trong hòa bình, được tiếp tục những giấc mơ còn dang dở.
  Tinh thần ấy trong thời bình được người Bách khoa tiếp nối theo bằng nhiều hình thức khác.

Đó là những nhà khoa học dành trọn cả cuộc đời trong phòng thí nghiệm, trên giảng đường, bền bỉ nghiên cứu và cống hiến. Là những thầy, cô giáo qua hàng chục năm đứng lớp đã đào tạo nên nhiều người tài cho đất nước. Là những cựu sinh viên, dù bận trăm công nghìn việc với doanh nghiệp nghìn tỷ hay là một công chức/chuyên viên giản dị nhưng trái tim vẫn luôn hướng về ngôi trường ghi dấu thanh xuân tươi đẹp.

PGS. Bùi Long Biên, một cựu giáo chức gắn bó với Bách khoa hơn 40 năm, nay thầy gần 90 tuổi đã tặng 1 tỉ đồng cho các sinh viên nghèo vượt khó. Số tiền học bổng do thầy Biên trao tặng là tiền được thầy dành dụm qua nhiều năm trong quá trình giảng dạy, nghiên cứu khoa học. 
  Thầy Biên tâm huyết chia sẻ: “Việc tôi giúp đỡ các cháu có điều kiện để học hành tốt hơn cũng thể hiện trách nhiệm của xã hội. Người đi trước tạo điều kiện cho người đi sau. Và rồi các cháu theo gương đó, cũng có trách nhiệm với những thế hệ sau nữa!”

Không chỉ có thầy, cô giáo, mà rất nhiều cựu sinh viên Bách khoa sau khi thành đạt cũng chọn quay trở về hỗ trợ hậu bối bằng nhiều cách khác nhau. Có người lập học bổng, có người tài trợ phòng thí nghiệm, hỗ trợ nghiên cứu, mở ra cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên.

Như Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo BK Fund, ra mắt đầu năm 2021, được thành lập bởi Mạng lưới Cựu sinh viên Bách khoa với các nhà đầu tư sáng lập là những cựu sinh viên tiêu biểu. BK Fund không chỉ rót vốn cho các startup công nghệ giai đoạn sớm, mà còn đồng hành như người anh đi trước - tư vấn chuyên môn, kết nối chuyên gia, giúp sinh viên Bách khoa hoàn thiện mô hình kinh doanh và tự tin bước ra thị trường ngay khi còn trên ghế nhà trường.

Hay khi thiên tai, dịch bệnh ập đến, người Bách khoa cũng không đứng ngoài cuộc. Bão lũ miền Trung năm 2020, Câu lạc bộ Golf Cựu sinh viên Bách khoa quyên góp 150 triệu đồng cho sinh viên bị ảnh hưởng. Giữa mùa COVID-19, CLB trao 100 máy tính xách tay cho sinh viên khó khăn. Năm 2024, thêm 20 suất học bổng trị giá 200 triệu đồng tiếp tục được trao cho sinh viên vượt khó… 
  Còn nhiều, nhiều nữa… Không thể kể hết những học bổng, tấm lòng của thế hệ trước với thế hệ sau ở Bách khoa Hà Nội. Với người Bách khoa, dù ở đâu, họ vẫn mang theo tình cảm với mái trường xưa trong tim, để khi đã trưởng thành, họ lại quay về, nâng đỡ những người đang bắt đầu con đường mà họ từng đi qua. Người đi trước dìu dắt người đi sau, thế hệ nối tiếp thế hệ, như một nguồn năng lượng mạnh mẽ để ngọn lửa Bách khoa luôn rực sáng.

2. Nếu tinh thần nâng đỡ thế hệ sau tạo nên chiều dài của truyền thống, thì sự biết ơn làm nên chiều sâu của “nếp nhà” Bách khoa.

Ở Quảng trường C2 Đại học Bách khoa Hà Nội, có một tượng đài mà bất kỳ sinh viên nào cũng biết, đó là Tượng đài “Cán bộ và sinh viên xếp bút nghiên lên đường bảo vệ Tổ quốc” - nơi tưởng niệm những thế hệ sinh viên đã xếp bút nghiên lên đường chiến đấu trong những năm 1970 - 1972.

Mỗi mùa tốt nghiệp, khi đi qua đài tưởng niệm, có thể thấy hàng trăm bó hoa tươi được xếp gọn gàng, kéo dài vài mét từ chân tượng đài, tràn ra lối đi. Đây là những bó hoa của các tân cử nhân, tân thạc sĩ, kỹ sư Bách khoa thay lời tri ân với các thế hệ cha ông.
  Hoạt động dâng hoa, đặt hoa tri ân còn diễn ra vào những dịp kỷ niệm như Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, lễ khai giảng hoặc ngày thành lập trường.

Người Bách khoa cũng không quên sự trân trọng, biết ơn những người thầy đã và đang ngày ngày cống hiến.

Mỗi dịp kỷ niệm thành lập Đại học Bách khoa Hà Nội 15/10, cựu sinh viên từ khắp nơi lại tìm về trường cũ. Những kỹ sư, nhà khoa học, giám đốc… thành đạt của hôm nay lại ngồi lại với những người thầy tóc bạc, kể chuyện năm xưa, hỏi thăm sức khỏe, rồi truyền lửa cho lớp sinh viên hậu bối. Hay mỗi dịp Tết Nhà giáo 20/11, các thế hệ cựu giáo chức lại được mời trở về mái trường xưa. Những cuộc trò chuyện, những cái bắt tay, những lời hỏi thăm tưởng chừng giản dị nhưng đều mang theo sự gắn bó và trân trọng.
  Và đôi khi, sự trân trọng ấy hiện ra trong những khoảnh khắc rất đỗi đời thường. Đó là khi PGS. Huỳnh Quyết Thắng - Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - giữa lịch làm việc dày đặc, vẫn thu xếp ghé qua Lễ Trao học bổng Nhà giáo Bùi Long Biên để trân trọng nói lời cảm ơn với người thầy luôn dành tình cảm đặc biệt cho ngôi nhà chung Bách khoa. Không phải công việc có trong lịch công tác, chỉ là tấm lòng của người Bách khoa với người Bách khoa!
  Truyền thống “uống nước nhớ nguồn” đã trở thành mạch ngầm bền bỉ nuôi dưỡng tinh thần Bách khoa - nơi lòng biết ơn và sự tôn sư trọng đạo được gìn giữ, lan tỏa qua từng thế hệ. Dù đi đâu, làm gì, mỗi người Bách khoa vẫn luôn hướng về mái trường thân yêu bằng tất cả tình yêu và niềm trân quý.

Thế hệ trước nâng bước thế hệ sau. Người đi sau không quên người đi trước. Cứ thế, qua gần 70 năm, điều ấy đã thành nếp, thành hơi thở. 

Đó là "nếp nhà" Bách khoa!