Cyber Clinic Train-the-Trainer: Nâng cao năng lực giảng viên đồng hành cùng doanh nghiệp trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về an toàn thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Nhằm góp phần giải quyết bài toán này, Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai dự án Vườn ươm Nhân lực An toàn thông tin trong nền kinh tế số (Cyber Clinic) với sự hỗ trợ của Quỹ Châu Á (The Asia Foundation - TAF) và nguồn tài trợ từ Google.org. 

 Dự án hướng tới xây dựng và vận hành mô hình Cyber Clinic – Vườn ươm đào tạo, hỗ trợ và chia sẻ tri thức về an toàn thông tin, thúc đẩy mô hình học tập suốt đời dành cho sinh viên, giảng viên, doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, dự án tập trung đào tạo đội ngũ nhân lực trẻ có năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành và tư vấn về an toàn thông tin, sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (MSMEs). Dự án được triển khai tại nhiều tỉnh thành, bao gồm Hà Nội, Quảng Ninh, Điện Biên, Lào Cai, Thanh Hóa, Đà Nẵng và Cần Thơ.

Là một trong những hoạt động trọng tâm của dự án, chương trình Train-the-Trainer được tổ chức tại MB Digital Hub với sự tham gia của các chuyên gia, giảng viên và đại diện các đơn vị đối tác. Chương trình quy tụ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực an toàn thông tin, pháp lý và đào tạo nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên có năng lực chuyên môn và phương pháp sư phạm hiện đại. 

Định hướng phát triển nguồn nhân lực an toàn thông tin 

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS. Huỳnh Quyết Thắng, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của các cơ sở giáo dục đại học trong việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số. Theo PGS.TS. Huỳnh Quyết Thắng, trước những thách thức ngày càng gia tăng, nhà trường không chỉ có trách nhiệm đào tạo đội ngũ chuyên gia mà còn cần đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua các hoạt động đào tạo, tư vấn và chuyển giao tri thức. Mô hình Vườn ươm an toàn thông tin trong nền kinh tế số được kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, góp phần đưa kiến thức chuyên môn vào giải quyết các bài toán thực tiễn.
 

Đại diện Quỹ Châu Á (The Asia Foundation), bà Nguyễn Thị Ngọc Anh cũng bày tỏ kỳ vọng những kiến thức và mô hình đào tạo được chia sẻ sẽ tiếp tục được nhân rộng, tạo giá trị thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.
 

Cập nhật bức tranh toàn cảnh về an toàn thông tin trong nền kinh tế số

Phần đào tạo đầu tiên được dẫn dắt bởi ông Ngô Tuấn Anh, Phó Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Liên minh/Mạng lưới Chuyên gia An ninh mạng Việt Nam (NCA), mang đến góc nhìn toàn diện về bối cảnh an toàn thông tin trong nền kinh tế số và những thách thức mà doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đang phải đối mặt. 
 

Theo ông Ngô Tuấn Anh, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn cho rằng mình không phải mục tiêu của các cuộc tấn công mạng. Ông đưa ra nhiều dẫn chứng từ các báo cáo và nghiên cứu trong nước cũng như quốc tế. Đáng chú ý, theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, 46,15% cơ quan, doanh nghiệp tại Việt Nam cho biết đã từng bị tấn công mạng ít nhất một lần trong năm qua. Những số liệu này cho thấy các cuộc tấn công mạng đang diễn ra với tần suất ngày càng cao, đồng thời có xu hướng tinh vi và khó lường hơn, từ mã độc tống tiền (ransomware), tấn công có chủ đích (APT) đến lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu.

Bên cạnh việc phân tích xu hướng tấn công mạng, ông Ngô Tuấn Anh cũng giới thiệu định hướng xây dựng nội dung đào tạo dành cho giảng viên dựa trên Khung Kiến trúc Dữ liệu Quốc gia, kết hợp với mô hình nguyên tắc Security by Design. Theo đó, an toàn thông tin cần được tích hợp ngay từ giai đoạn thiết kế và phát triển hệ thống, thay vì chỉ được xem là giải pháp xử lý sau khi xảy ra sự cố. Cách tiếp cận này góp phần hình thành tư duy bảo mật chủ động, giúp giảng viên có cơ sở hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng các giải pháp an toàn thông tin ngay từ nền tảng.

Giải quyết bài toán bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp

Tiếp nối chương trình, ông Lưu Xuân Vĩnh, Luật sư điều hành Asia Legal, mang đến góc nhìn pháp lý và quản trị trong bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp. Ông giới thiệu các khung pháp lý và nguyên tắc bảo vệ dữ liệu đang được áp dụng trên thế giới, từ đó phân tích sự phát triển của hệ thống pháp luật tại Việt Nam trong lĩnh vực an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ông cũng cập nhật những điểm mới trong Luật An ninh mạng năm 2025 và những yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp trong quá trình tuân thủ và quản trị dữ liệu.
 

Luật sư Lưu Xuân Vĩnh cũng nhấn mạnh rằng bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu về tuân thủ mà còn là yếu tố tạo dựng niềm tin với khách hàng và đối tác, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP vào năm 2030, việc xây dựng môi trường số an toàn và tin cậy sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Giới thiệu khung đào tạo Cyber Clinic theo chuẩn quốc tế

Cuối cùng, TS. Vũ Văn Thiệu, giảng viên Khoa Khoa học Máy tính thuộc Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông (SoICT), Đại học Bách khoa Hà Nội, đã giới thiệu khung đào tạo Cyber Clinic được xây dựng dựa trên NIST Cybersecurity Framework (NIST CSF). Khung đào tạo này nhằm giúp các giảng viên nắm bắt tổng thể chương trình đào tạo và các hoạt động thực hành dành cho học viên, sinh viên trong khuôn khổ dự án Vườn ươm Nhân lực An toàn thông tin trong nền kinh tế số.
 

Theo đó, chương trình được thiết kế gồm 09 buổi đào tạo, bao gồm các 07 học phần về an toàn thông tin và 02 học phần về kỹ năng mềm. Nội dung an toàn thông tin tập trung vào các năng lực cốt lõi như nhận diện và đánh giá rủi ro an toàn thông tin đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, triển khai các biện pháp bảo vệ tài khoản, dữ liệu và thiết bị, xây dựng quy trình ứng phó sự cố và kế hoạch sao lưu, cũng như xây dựng chính sách an toàn thông tin phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành.

Bên cạnh việc trang bị kiến thức chuyên môn, chương trình cũng chú trọng các hoạt động thực hành thông qua tình huống mô phỏng, bài tập nhóm và trao đổi với chuyên gia. Cách tiếp cận này giúp học viên không chỉ nắm vững các nguyên tắc về an toàn thông tin mà còn có khả năng vận dụng vào thực tiễn, từng bước hình thành tư duy quản trị rủi ro và xây dựng văn hóa an toàn thông tin trong doanh nghiệp.

Chia sẻ về định hướng triển khai trong thời gian tới, PGS. Nguyễn Thị Xuân Hòa, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số, Trưởng Dự án Vườn ươm Cyber Clinic, cho biết Cyber Clinic đặt mục tiêu thu hút và đào tạo từ 80–100 sinh viên có nền tảng chuyên môn về an toàn thông tin và chuyển đổi số để tham gia hỗ trợ, tư vấn cho khoảng 200 doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (MSMEs), hộ kinh doanh và các tổ chức xã hội tại các địa phương triển khai dự án. Đặc biệt, toàn bộ học viên tham gia chương trình được hỗ trợ 100% chi phí đào tạo, ăn ở và đi lại, tạo điều kiện để các bạn trẻ trên nhiều địa phương có cơ hội tiếp cận chương trình đào tạo chất lượng cao và đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi số an toàn, bền vững.
 

Chương trình Train-the-Trainer khép lại với phiên thảo luận sôi nổi giữa các giảng viên và diễn giả về những nội dung đã được chia sẻ trong suốt chương trình. Những ý kiến đóng góp từ các đại biểu sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chương trình đào tạo Cyber Clinic, hướng tới xây dựng đội ngũ giảng viên nòng cốt và lan tỏa các thực hành tốt về an toàn thông tin tới cộng đồng doanh nghiệp.