Đại học Bách khoa Hà Nội
Đại học Bách khoa Hà Nội - HaNoi University of science and technology
Đề tài cấp Nhà nước mã số N03-76 do PGS. Trần Tuấn Thanh chủ trì nhằm giải quyết yêu cầu cấp thiết về sản xuất vòi phun bơm cao áp cho động cơ diesel. Sau đó, sự thành công của đề án đã khai mở ngành cơ khí chính xác của Việt Nam, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau với quy mô sản xuất công nghiệp.
Sau khi thống nhất đất nước, việc phục hồi các thiết bị, phương tiện để sản xuất và tái thiết đất nước là một nhu cầu cấp bách. Bối cảnh khi đó nền kinh tế còn rất lạc hậu, đất nước bị cấm vận, thiết bị và phương tiện hỏng hóc rất nhiều mà không có phụ tùng thay thế. Nguồn cung cấp từ viện trợ của Liên Xô và các nước Xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu cũng có giới hạn, đặc biệt là đối với các chi tiết quan trọng, đòi hỏi độ chính xác cao.
Khởi đầu từ bài toán chế tạo vòi phun bơm cao áp cho xe vận tải I-pha W50
Năm 1976, một đề tài khoa học cấp Nhà nước được đặt ra cho Trường Đại học Bách khoa Hà Nội là “Nghiên cứu chế tạo vòi phun bơm cao áp cho động cơ diesel”, mã số N03-76. Khi triển khai tại Trường, lấy mã số đề tài 52.01 do Kỹ sư Trần Tuấn Thanh chủ trì. Bài toán ban đầu đặt ra là tìm giải pháp cụ thể để chế tạo bộ đôi vòi phun bơm cao áp cho xe vận tải I-pha W50. Đây là dòng xe vận tải do CHDC Đức sản xuất, được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam khi đó. Vòi phun bơm cao áp là chi tiết quan trọng, có độ chính xác đến micromet. Việc thiếu phụ tùng thay thế đã khiến cho ngành vận tải gặp rất nhiều khó khăn. Thời điểm đó, các nhà máy cơ khí tại Việt Nam chưa có thiết bị sản xuất và chưa nắm bắt được phương pháp chế tạo với độ chính xác cao như vậy.
Vì thế, việc nghiên cứu, làm chủ kỹ thuật sản xuất vòi phun bơm cao áp là bài toán cấp thiết, được giao cho Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đi tìm lời giải.
Thực chất, đây là một đề tài liên ngành với nhiều vấn đề phải nghiên cứu giải quyết đồng bộ:
Sáng tạo tìm giải pháp trong điều kiện sẵn có
Trong vai trò chủ trì đề tài, Kỹ sư Trần Tuấn Thanh phải phối hợp với các nhóm nghiên cứu và các cơ sở sản xuất để tìm giải pháp tháo gỡ từng nút thắt. Thầy Trần Tuấn Thanh đề ra phương án tận dụng các máy móc thiết bị sẵn có của các nhà máy cơ khí ở Việt Nam, với những bộ đồ gá lắp thích hợp, chia nhỏ các phần việc, đơn giản hoá thao tác… để có thể hoàn thành những sản phẩm cơ khí đòi hỏi độ chính xác đến micromet, mà khi đó các máy công cụ của Việt Nam không đạt được. Thầy Trần Tuấn Thanh đã nhiều lần lặn lội khăp các kho bãi, nhà máy, để tìm kiếm thiết bị, phụ tùng thích hợp về khôi phục lại, tự lực trang bị cho đề tài.
Phương pháp đo đạc đạt độ chính xác micromet cũng là bài toán lớn khi hoàn toàn không có thiết bị đo tiêu chuẩn. Đây là câu hỏi mà Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước Trần Đại Nghĩa đặt ra đối với Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Khi nhóm nghiên cứu đề xuất phương pháp đo thông qua áp suất khí, thì Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã tán thành và duyệt ngay phương án.
Nhiều chuyên gia và nhà máy cơ khí trên toàn quốc đã cùng tham gia vào đề tài. Từng vấn đề được gỡ dần, để chế tạo thành công sản phẩm cuối cùng. Nhà khoa học Nguyễn Thị Hoè đã đóng góp giải pháp về bột mài cao cấp, về sau bà được trao giải thưởng Kovalevskaia năm 1993 và thành lập tập đoàn sơn Kova nổi tiếng. Nhà máy đồng hồ Hà Nội đã tham gia chế tạo đồng hồ đo của đề tài.
Đề tài nghiên cứu khai mở ngành cơ khí chính xác Việt Nam
Kết quả chế tạo thành công bộ đôi vòi phun bơm cao áp cho động cơ diesel ở quy mô sản xuất công nghiệp là thành tựu khoa học kỹ thuật có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với đất nước khi ấy. Bởi vì kết quả nghiên cứu chế tạo không chỉ là sản phẩm ứng dụng cho xe I-pha W50, mà còn tiếp tục được ứng dụng vào những sản phẩm khác, trong đó có việc Học viện Kỹ thuật Quân sự ứng dụng vào phục hồi động cơ của các phương tiện quân sự…
Ý nghĩa to lớn hơn nữa là thông qua quá trình nghiên cứu, hiệu chỉnh các thiết bị sản xuất và đào tạo công nhân thực hành khi triển khai đề tài, đã hình thành một chuỗi nhà máy có thể sản xuất sản phẩm cơ khí chính xác cao cho đất nước. Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã chuyển giao dây chuyền sản xuất cho Nhà máy Cơ khí Ô tô 3/2.
Tiếp nối thành công của đề tài, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp đã thành lập “Trung tâm cơ khí chính xác” trực thuộc Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, giao Phó Giáo sư Trần Tuấn Thanh làm giám đốc, tiếp tục nghiên cứu và xây dựng một dây chuyền sản xuất bơm cao áp. Năm 1985, PGS. Trần Tuấn Thanh được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.
Đó là dấu ấn khai mở ngành cơ khí chính xác của Việt Nam ngay trong bối cảnh những năm tháng khó khăn của thời hậu chiến, bao cấp. Câu chuyện của nghị lực, tinh thần tự chủ, sức sáng tạo mà các chuyên gia, nhà khoa học Bách khoa đã đóng góp cho nền công nghiệp của đất nước.
NQL
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn