Kết nối hệ sinh thái nghiên cứu mở, thúc đẩy hợp tác quốc tế định hình tương lai 5G-Advanced và 6G

Trong hai ngày 27-28/7, hội thảo quốc tế Open-RIIT 6G Workshop "Shaping the Future of 5G Advanced and 6G Networks" diễn ra tại Đại học Bách khoa Hà Nội là diễn đàn chuyên sâu nhằm kết nối các phòng thí nghiệm, chia sẻ hạ tầng nghiên cứu mở và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong phát triển mạng 5G-Advanced và 6G.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về lộ trình nghiên cứu 5G-Advanced và 6G, chia sẻ các bộ công cụ, hệ thống kiểm thử tham chiếu (testbeds), giao diện mở và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm nhằm thúc đẩy quá trình chuẩn hóa và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực viễn thông thế hệ mới.

Xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu mở, kết nối đại học với doanh nghiệp

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS. Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi từ 5G lên 5G-Advanced và 6G không đơn thuần là nâng cao tốc độ truyền dẫn mà còn mở ra sự hội tụ giữa truyền thông, điện toán, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, cảm biến và dữ liệu, tạo nền tảng cho các ứng dụng trong sản xuất thông minh, hệ thống tự hành, y tế số và đô thị thông minh.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, GS. Vũ Văn Yêm cho rằng cộng đồng nghiên cứu cần xây dựng các nền tảng mở, trung lập với nhà cung cấp (vendor-neutral), có khả năng tái sử dụng và triển khai thử nghiệm trong điều kiện thực tế. Những hệ thống kiểm thử dùng chung, giao diện mở và các công cụ tích hợp AI sẽ giúp các phòng thí nghiệm chia sẻ tài nguyên, tái lập kết quả nghiên cứu và rút ngắn thời gian đưa công nghệ từ ý tưởng đến triển khai.
  Open-RIIT 6G không chỉ là một sáng kiến nghiên cứu mà còn là cầu nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp viễn thông, nhà cung cấp thiết bị và các đơn vị phát triển giải pháp. Trong mô hình này, trường đại học đóng góp tri thức, ý tưởng mới và nguồn nhân lực trẻ; doanh nghiệp mang đến yêu cầu thực tiễn, năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm triển khai, từ đó cùng xây dựng các giải pháp 5G-Advanced và 6G có khả năng ứng dụng cao.

"Open-RIIT 6G sẽ là khởi đầu của một mạng lưới hợp tác thực chất và bền vững, kết nối các phòng thí nghiệm, trường đại học, doanh nghiệp, con người và ý tưởng trên phạm vi toàn cầu." - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định.

Đây cũng là định hướng quốc tế hóa mà Đại học Bách khoa Hà Nội theo đuổi, thông qua việc chia sẻ hạ tầng nghiên cứu, thúc đẩy trao đổi học thuật và tạo điều kiện để các kỹ sư, nhà nghiên cứu trẻ tham gia trực tiếp vào các chương trình nghiên cứu tiên tiến.

Đồng quan điểm, GS. Thomas Magedanz - Đại học Kỹ thuật Berlin (TU Berlin) cho biết Open-RIIT 6G là sự tiếp nối của các chương trình hợp tác quốc tế mà ông cùng Đại học Bách khoa Hà Nội và nhiều trường đại học trên thế giới đã triển khai từ hơn một thập kỷ trước nhằm xây dựng các hạ tầng nghiên cứu thực nghiệm dùng chung.
  Theo GS. Thomas Magedanz, trong bối cảnh chi phí triển khai 5G còn cao và việc đưa công nghệ vào các lĩnh vực ứng dụng thực tế vẫn gặp nhiều thách thức, các quốc gia cần phát triển năng lực công nghệ nội địa, nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng nghiên cứu mở để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Ông đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều tiềm năng tham gia sâu vào mạng lưới Open-RIIT 6G nhờ tốc độ phát triển nhanh cùng hệ sinh thái nghiên cứu và doanh nghiệp ngày càng hoàn thiện.

Ông cũng nhấn mạnh, khái niệm "mở" của Open-RIIT không chỉ giới hạn ở phần mềm mã nguồn mở mà còn hướng tới các hạ tầng có khả năng "plug-and-play", cho phép các nhóm nghiên cứu tích hợp những thành phần công nghệ riêng, tùy biến theo từng nhu cầu ứng dụng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. 

"Tình bạn tạo nên sự tin tưởng và chính niềm tin là nền tảng của những hợp tác thành công" - GS. Thomas Magedanz chia sẻ, đồng thời bày tỏ kỳ vọng hội thảo sẽ mở ra nhiều chương trình hợp tác mới giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong thời gian tới.

Việt Nam hướng tới phủ sóng 5G toàn dân và từng bước làm chủ công nghệ 6G

Chia sẻ về định hướng phát triển hạ tầng viễn thông quốc gia, ông Nguyễn Phong Nhã - Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết Việt Nam hiện có 5 doanh nghiệp viễn thông di động và 10 nhà mạng di động ảo (MVNO), phục vụ khoảng 120 triệu thuê bao băng rộng di động. Tính đến năm 2026, cả nước đã triển khai hơn 40.000 trạm phát sóng 5G, phủ sóng khoảng 90% dân số với gần 23 triệu thuê bao sử dụng dịch vụ; 86% hộ gia đình đã được kết nối cáp quang. 

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Phong Nhã, hệ sinh thái ứng dụng trên nền tảng 5G tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển do mạng 5G mới được triển khai trong thời gian ngắn. Đây là cơ hội để tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển các dịch vụ mới.
   Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu phủ sóng 5G tới 100% dân số, triển khai kiến trúc 5G Standalone, hoàn tất lộ trình dừng công nghệ 3G, từng bước phát triển 5G-Advanced kết hợp Open RAN và AI RAN, đồng thời mở rộng hệ sinh thái ứng dụng trên nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Đối với 6G, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thành lập Ban Chỉ đạo 6G quốc gia nhằm theo dõi tiến trình chuẩn hóa quốc tế, xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với điều kiện Việt Nam và khuyến khích các nhà khoa học trong nước tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn quốc tế.

Tại hội thảo, đại diện Cục Viễn thông cũng đề xuất năm hướng hợp tác trọng tâm gồm: nghiên cứu các công nghệ nền tảng của 5G-Advanced và 6G; xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm mở và các testbed kết nối; thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và đại học trong đào tạo nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ các dự án nghiên cứu thông qua Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ; đồng thời tạo điều kiện để các nhà khoa học Việt Nam tham gia sâu hơn vào các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế như 3GPP, ITU và APT.

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia đến từ doanh nghiệp và các trường đại học quốc tế đã chia sẻ nhiều tham luận về phát triển mạng lõi 5G, AI-native RAN, Digital Twin, chia sẻ phổ tần cho 6G, hạ tầng nghiên cứu SLICES-RI và hệ sinh thái mạng mở. Ngày làm việc thứ hai tập trung vào các phiên thực hành chuyên sâu, cho phép các nhà nghiên cứu trực tiếp triển khai mạng 5G, xây dựng môi trường thử nghiệm và thực hiện các kịch bản nghiên cứu trên hạ tầng mở.
  Thông qua Open-RIIT 6G Workshop, các đại biểu kỳ vọng sẽ hình thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa cơ quan quản lý, đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu mở, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và từng bước định hình tương lai của mạng di động thế hệ tiếp theo tại Việt Nam và khu vực.