Bách khoa Hà Nội nhìn lại mô hình quản trị đại học: Bản lĩnh tự đổi mới vì sứ mệnh dẫn dắt

Sáng nay (29/9), Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức “Hội thảo Mô hình tổ chức hoạt động trường, khoa quản ngành”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh toàn đại học đang tích cực chuẩn bị cho Lễ Kỷ niệm 70 năm thành lập đại học vào ngày 15/10 tới.

GS. Lê Anh Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - chủ trì Hội thảo cùng các thành viên Ban Giám đốc. Tham dự Hội thảo có gần 250 đại biểu là lãnh đạo các trường thuộc, các khoa, trung tâm, trưởng nhóm chuyên môn, trưởng phòng thí nghiệm và đại diện giảng viên, cán bộ quản lý.

Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2026, việc chuyển đổi sang mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực với 6 trường thuộc và 4 khoa thuộc đại học đại diện cho bước chuyển mình mang tính chiến lược. Sự thay đổi này là thước đo thực tế cho bản lĩnh tự chủ đại học, hướng tới mô hình quản trị hiện đại và đóng góp bài học kinh nghiệm giá trị cho toàn hệ thống giáo dục.

5 năm kiên định tư duy quản trị hiện đại
 

Tại Hội thảo, báo cáo khảo sát do PGS. Lê Đức Tùng - Phó Trưởng Ban Tổ chức Nhân sự - trình bày đã mang lại cái nhìn toàn diện về bức tranh vận hành bộ máy trong Đại học. Được thực hiện trên 10 nhóm đối tượng với tỷ lệ phản hồi đạt 72%, khảo sát ghi nhận nhiều kết quả tích cực ở công tác phân công giảng dạy, tuyển sinh cũng như các hoạt động chuyên môn cơ bản. Cấp khoa thuộc trường sau chặng đường 5 năm đã thể hiện tính ổn định cao hơn, chức năng nhiệm vụ được làm rõ và vận hành trôi chảy hơn.

Tuy nhiên, cuộc khảo sát phản ánh sự khác biệt sâu sắc trong góc nhìn giữa các nhóm cán bộ, đặc biệt tại các vị trí chuyên môn hóa như trưởng nhóm chuyên môn, trưởng phòng thí nghiệm nghiên cứu hay trung tâm kỹ thuật. Mức điểm đánh giá liên quan đến sự phù hợp của quyền hạn, mức độ cung cấp thông tin cũng như điều kiện cơ sở vật chất ở những khu vực này vẫn thuộc mức khiêm tốn.
 

Trước những ý kiến băn khoăn về hiệu quả của mô hình mới, GS. Lê Anh Tuấn đưa ra thông điệp chỉ đạo hết sức kiên định. Người đứng đầu Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định Đại học tuyệt đối không quay lại mô hình “bộ môn” truyền thống. Mô hình quản trị 3 cấp - gồm Đại học, Trường/Khoa và Nhóm chuyên môn/Phòng thí nghiệm - đại diện cho lựa chọn chiến lược phù hợp với xu thế phát triển của các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới. Nhóm chuyên môn được tạo điều kiện để dần phát triển thành các nhóm nghiên cứu mạnh, làm hạt nhân cho các hoạt động sáng tạo khoa học và nâng cao chất lượng học phần.

Việc kiên định mô hình 3 cấp giúp Đại học Bách khoa Hà Nội duy trì quy mô đào tạo lớn, mở rộng không gian phát triển liên ngành, tạo tiền đề nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Thẳng thắn nhìn vào các điểm nghẽn

Bên cạnh các kết quả đạt được, Hội thảo đã trở thành diễn đàn phản biện thẳng thắn, phân tích hàng loạt điểm nghẽn tồn tại ở cấp cơ sở.
 

Điểm nghẽn thứ nhất nằm ở sự mất cân đối giữa nhiệm vụ được giao và quyền hạn thực tế của các cán bộ quản lý chuyên môn. TS. Đinh Văn Duy - Trưởng nhóm chuyên môn Gia công áp lực, Trường Cơ khí - phản ánh rằng các nhóm chuyên môn gánh vác trách nhiệm lớn về chuyên môn và chương trình học nhưng lại thiếu công cụ quản lý, thiếu quyền hạn trong đánh giá cán bộ. Sự chồng chéo công việc giữa các vị trí như Giám đốc chương trình đào tạo và Ban chủ nhiệm khoa tạo ra sự lãng phí nguồn lực.
 

GS. Huỳnh Trung Hải - Hiệu trưởng Trường Vật liệu và PGS. Đặng Trung Dũng - Trưởng Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học sự sống - đều nhấn mạnh áp lực hành chính đè nặng lên lãnh đạo cấp khoa khi vừa phải quyết định chuyên môn vừa phải xử lý vô số tác vụ sự vụ thay cho đội ngũ thư ký.

Điểm nghẽn thứ hai xuất hiện ở khu vực nghiên cứu khoa học và quản lý hạ tầng thí nghiệm. Báo cáo khảo sát chỉ ra thực trạng đáng suy ngẫm: Chỉ có 26 trên tổng số 62 trưởng phòng thí nghiệm nghiên cứu gửi phản hồi. Thẳng thắn nhìn nhận sự thật, GS. Lê Anh Tuấn nhấn mạnh nhiều phòng thí nghiệm nghiên cứu được thành lập nhưng chưa vận hành thực chất, thiếu hụt con người lẫn trang thiết bị chuyên dụng.

Nhằm chấm dứt tình trạng dàn hàng ngang mang tính hình thức, Giám đốc đại học quyết định tạm dừng phê duyệt các đề án phòng thí nghiệm mới để tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện.
 

Đồng tình với quan điểm này, GS. Huỳnh Trung Hải và PGS. Phạm Hùng Vượng - Trưởng phòng thí nghiệm Vật liệu y sinh, Trường Vật liệu - cho rằng muốn có sản phẩm khoa học giá trị thì Nhà trường phải đầu tư nguồn lực thường xuyên, cấp vật tư tiêu hao, tránh tình trạng thiếu hụt nguồn lực ban đầu hoặc giao nhiệm vụ vượt quá hạ tầng tương ứng.

Điểm nghẽn thứ ba thu hút thảo luận sôi nổi là phương pháp đánh giá cán bộ (KPI), đặc biệt nằm ở trọng số lấy từ sự đánh giá của sinh viên. Rất nhiều ý kiến đóng góp do GS. Trần Hoài Linh - Trường Điện - Điện tử, GS. Huỳnh Trung Hải, TS. Đinh Văn Duy và PGS. Đặng Trung Dũng nêu ra bày tỏ sự băn khoăn khi điểm đánh giá của sinh viên tác động mạnh vào kết quả xếp loại giảng viên. Thực tế này dễ dẫn đến hệ quả đáng lo ngại: Giảng viên thắt chặt kỷ luật, giữ vững chuẩn mực học thuật khắt khe có nguy cơ nhận điểm đánh giá thấp từ người học.
 

Về vấn đề này, Giáo sư Lê Anh Tuấn và GS. Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học, Tổ trưởng Tổ xây dựng Quy chế - cho biết: Nhà trường đã và đang lượng hóa các tiêu chí, điều chỉnh trọng số đánh giá phù hợp với từng nhóm ngành. Những môn học cơ sở cốt lõi đòi hỏi tính nghiêm cẩn cao sẽ giữ tỷ trọng đánh giá từ sinh viên ở mức vừa phải nhằm bảo vệ uy tín học thuật của Đại học Bách khoa Hà Nội. Lãnh đạo đại học đồng thời cam kết bộ tiêu chuẩn đánh giá cán bộ sẽ công khai minh bạch ngay từ thời điểm bắt đầu năm học, giúp cán bộ chủ động xây dựng kế hoạch phấn đấu.

Đột phá thể chế: Chuẩn hóa quy chế, lấy người học làm trung tâm

Từ những ý kiến đóng góp, phân tích thấu đáo tại Hội thảo, Đại học Bách khoa Hà Nội đang khẩn trương hoàn thiện để ban hành hệ thống quy chế mới từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11/2026, trọng tâm bao gồm Quy chế tổ chức hoạt động và Quy chế chi tiêu nội bộ. Việc sửa đổi thể chế lần này hướng tới 3 mục tiêu cốt lõi: Phân định rõ ràng trách nhiệm đi đôi với quyền hạn, Tinh gọn quy trình hành chính thông qua chuyển đổi số, Tối ưu hóa phân cấp quản trị.
 

Trong toàn bộ chiến lược tái cấu trúc, người học luôn được xác định giữ vị trí trung tâm của mọi hoạt động. Phát biểu tại Hội thảo, PGS. Phan Thanh Thảo – Trưởng Khoa Dệt May, Da giầy và Thời trang, Trường Vật liệu -  bày tỏ tâm huyết về việc tăng cường sự gắn kết giữa sinh viên với thầy, cô, khoa và bộ môn, nâng cao chất lượng tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ người học một cách thực chất thay vì dừng lại ở các thủ tục hành chính khô khan.

Đồng tình tư duy này, GS. Lê Anh Tuấn khẳng định mọi quy chế, chính sách được ban hành cuối cùng đều phục vụ người học tốt nhất, đồng thời tạo dựng môi trường làm việc công bằng, văn minh, mang lại niềm vui và kích thích tinh thần sáng tạo cho đội ngũ cán bộ, giảng viên.
 

Trong bối cảnh các trường đại học tại Việt Nam đang nỗ lực tìm kiếm mô hình quản trị hiệu quả khi thực hiện tự chủ, những bước đi táo bạo, sự nhìn nhận thẳng thắn và tinh thần cầu thị của cán bộ, giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội tại “Hội thảo Mô hình tổ chức hoạt động trường, khoa quản ngành” mang giá trị gợi mở.

Chặng đường 70 năm xây dựng và phát triển tạo nền tảng vững chắc để Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc gia. Những quyết sách thể chế được thống nhất tại Hội thảo hôm nay tạo ra động lực mới, giúp Bách khoa Hà Nội vận hành trơn tru, phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của đội ngũ tri thức, tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới với sứ mệnh dẫn dắt và định hình tương lai giáo dục đại học Việt Nam.