Ngày trở về ấm áp của các thế hệ cựu giáo chức Bách khoa

Sáng nay (30/9), trong không khí hướng tới Lễ Kỷ niệm 70 năm thành lập (1956 - 2026), Đại học Bách khoa Hà Nội trang trọng tổ chức buổi gặp mặt và tri ân các thế hệ cựu giáo chức. Hơn 1.300 thầy, cô, nhà khoa học lão thành từ khắp nơi trở lại hội trường xưa trong ngập tràn cảm xúc chân thành của tình thầy trò, tình đồng nghiệp. Sự gắn kết giữa các thế hệ và lòng biết ơn nguồn cội chính là gốc rễ bền vững giúp cái tên Bách khoa Hà Nội giữ vững bản sắc qua nhiều thập kỷ.

Ký ức một thời gian khó, tự hào

Những người thầy, người cô năm xưa nay tóc đã bạc trắng, bước chân đã chậm rãi nhưng ánh mắt vẫn lấp lánh niềm vui. Họ trao nhau những cái bắt tay, cái ôm siết chặt, cùng nhắc lại tên từng đồng nghiệp, từng dãy nhà làm việc cũ… Trong hội trường ấm áp, giọng hát của đội văn nghệ cựu giáo chức cất lên mượt mà. Nhiều cụ ông, cụ bà ở tuổi U80, U90 vẫn nhiệt tình tập luyện suốt cả tháng trời, tham gia biểu diễn hoàn toàn tự nguyện để mang lại niềm vui cho các đồng nghiệp.
 

Nhìn lại chiều dài lịch sử từ năm 1956 đến năm 2026, mỗi góc sân, khoảng trời Bách khoa đều in đậm mồ hôi và tâm huyết của biết bao con người. Ra đời giữa lúc đất nước còn nghèo nàn, thiếu thốn, Nhà trường bắt đầu chặng đường đào tạo với 3 khoa ban đầu. Các thầy cô thời kỳ đó đảm nhận sứ mệnh gian khổ: Vừa giảng dạy, vừa tự nghiên cứu, vừa trực tiếp phục vụ sản xuất và kháng chiến.

Nhớ lại giai đoạn chiến tranh hay những năm tháng bao cấp khó khăn, đồng lương giảng viên nhỏ hẹp không đủ trang trải cuộc sống gia đình. Nhiều nhà giáo sáng đứng bục giảng truyền thụ kiến thức, chiều về trồng khoai, tăng gia sản xuất. Dù thiếu từ hóa chất, linh kiện cho tới sách tham khảo, họ vẫn bám trường bám lớp, tự chế tạo thiết bị, tự viết giáo trình, giữ cho ngọn lửa tri thức Bách khoa liên tục cháy sáng.
 

Tại buổi gặp mặt, nhiều câu chuyện chân thực được chính các cựu giáo chức kể lại khiến cả hội trường xúc động. GS. Trần Vĩnh Diệu - Cựu sinh viên khóa 1, Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, bồi hồi nhớ về những ngày gian khó. Nhóm nghiên cứu của thầy từng lập công thức dán hơn 4.000 mảnh đá đỏ tạo thành lá cờ Đảng và cờ Tổ quốc trong Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh giai đoạn 1974 - 1975. Thầy cùng đồng nghiệp tự tay nghiên cứu chế tạo 53 vòm composite bảo vệ máy bay quân sự ở bốn sân bay miền Bắc, cam kết bảo hành 20 năm nhưng suốt 26 năm qua các công trình ấy vẫn đứng vững.
 

Hay như câu chuyện của GS. Nguyễn Xuân Lạc cùng đồng đội năm 1957 tự học tiếng Nga cấp tốc từ sách tiếng Pháp để biên soạn giáo trình Nguyên lý máy đầu tiên của Việt Nam. Dẫu điều kiện làm việc vô cùng thiếu thốn, tinh thần tự học và ý chí cống hiến của họ vẫn tạo nên những sản phẩm khoa học có giá trị thực tiễn cao cho đất nước…
 

GS. Thái Thanh Sơn - cựu sinh viên khóa 0, cựu giáo chức - xúc động nhắc lại bài học đầu tiên từ 70 năm trước. Thời điểm đó, cố Bộ trưởng Tạ Quang Bửu từng dặn dò 28 cán bộ đầu tiên của Bách khoa: Giải được những bài toán khó do người khác đưa ra cho mình là điều rất quý, nhưng phải biết tự tìm ra bài toán của mình và tự giải lấy thì mới thực sự là người làm khoa học. Lời dặn dò ấy trở thành kim chỉ nam cho các thế hệ giảng viên Bách khoa suốt bảy thập kỷ qua.

Thầy Sơn nhắn nhủ thế hệ trẻ hãy giữ gìn những kỷ niệm nhỏ bé, những di tích lịch sử của trường như chiếc cổng Parabol, địa điểm nơi Bác Hồ từng ngồi trò chuyện thân mật với thầy - trò Bách khoa… Những giá trị tinh thần ấy mới chính là cốt cách tạo nên sự khác biệt của con người Bách khoa.

Kế thừa thành quả của lớp người đi trước
 

Đáp lại những tình cảm của các thầy, cô cựu giáo chức, GS. Lê Anh Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - thay mặt lãnh đạo đương nhiệm khiêm nhường phát biểu. Là cựu sinh viên khóa 37, thầy Tuấn xưng “em” đầy kính trọng trước các thế hệ đi trước. Thầy chia sẻ, dù bản thân đã ở độ tuổi U60, mỗi lần trở về hội trường gặp lại các thầy, cô, thầy vẫn cảm thấy mình là cậu học trò nhỏ năm xưa. Lời báo cáo tình hình Nhà trường được trình bày giản dị: Những kết quả đạt được hôm nay là sự tiếp nối thành quả mà các tiền bối đã vất vả gầy dựng.

Trong năm qua, Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành cơ sở giáo dục đại học công lập đầu tiên của Việt Nam được tổ chức kiểm định quốc tế QAA uy tín công nhận. Trên bảng xếp hạng QS châu Á mới nhất, Nhà trường vươn lên vị trí 315, tăng 73 bậc so với năm trước. Kỳ tuyển sinh vừa qua đạt kỷ lục với 116.000 nguyện vọng đăng ký cho gần 10.000 chỉ tiêu, thu hút những học sinh giỏi nhất cả nước.

Về khoa học công nghệ, Nhà trường thành lập 14 phòng thí nghiệm mới, quy hoạch 15 phòng thí nghiệm trọng điểm tập trung vào AI, bán dẫn, vi mạch, năng lượng, vật liệu mới và robot, hướng tới mô hình “AI First University”. Đồng thời, dự án Cơ sở 2 tại Hưng Yên rộng 70 ha với tổng vốn đầu tư 14.000 tỷ đồng chuẩn bị khởi công trong năm 2026.

Tuy nhiên, thầy Lê Anh Tuấn nhấn mạnh rằng, các chỉ số hay vị trí trên bảng xếp hạng quốc tế hoàn toàn không phải mục tiêu tối thượng. Điều làm ban lãnh đạo nhà trường xúc động nhất chính là danh tiếng học thuật và uy tín với nhà tuyển dụng tăng trưởng mạnh mẽ. Đó chính là “tiếng thơm” được dệt nên từ mồ hôi, trí tuệ và sự tận tụy của các thầy, cô qua 7 thập kỷ.
 

Cùng đó, thầy Tuấn trải lòng về việc thu hút nhà khoa học trẻ giỏi từ nước ngoài về trường còn khiêm tốn, một số phòng thí nghiệm đào tạo đã cũ chưa theo kịp đà tăng trưởng quy mô sinh viên. Các thầy, cô cựu giáo chức trong Hội trường rất xúc động trước sự chân thành, khiêm tốn của thế hệ lãnh đạo, quản lý của Bách khoa hiện tại.

Trọn vẹn cảm xúc tri ân lắng đọng khi thầy Lê Anh Tuấn xúc động ôn lại những dấu ấn lịch sử. Thế hệ hôm nay luôn ghi nhớ công lao của những người đặt nền móng như Giáo sư Trần Đại Nghĩa, Giáo sư Tạ Quang Bửu - những trí thức lớn đã truyền lại tinh thần “ dám nghĩ những điều lớn và dám làm những việc khó”. Nhà trường ghi nhớ những năm tháng sơ tán gian khổ, những thầy giáo và sinh viên xếp bút nghiên lên đường chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc. Nhà trường ghi nhớ những năm tháng bao cấp vất vả khi đồng lương thu hẹp, phòng thí nghiệm thiếu từ hóa chất tới linh kiện, nhiều thầy, cô sáng đứng bục giảng, chiều trồng khoai trồng rau nhưng chưa bao giờ để tắt ngọn lửa dạy và học.

Đặc biệt, nhân dịp Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập vào ngày 15/10/2026, Đại học Bách khoa Hà Nội vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất. Thầy Lê Anh Tuấn khẳng định: Tấm huân chương cao quý ấy được dệt nên từ những bài giảng trong gian khó, những đêm sáng đèn phòng thí nghiệm và sự hy sinh thầm lặng của các thế hệ nhà giáo. Vì vậy, niềm vinh dự lớn lao này trước hết xin được kính tặng các thầy, các cô. Thế hệ cán bộ, giảng viên hôm nay xin hứa sẽ giữ gìn truyền thống, không để Bách khoa đứng yên, tiếp tục đổi mới để mỗi thành công đều xứng đáng với những gì thế hệ đi trước đã dành trọn cho mái trường.

Mạch ngầm văn hóa dựng xây thương hiệu Bách khoa
 

Tại buổi gặp mặt, tri ân đầy cảm xúc, PGS. Phạm Văn Bình - Chủ tịch Hội cựu giáo chức Bách khoa - chia sẻ một hình ảnh so sánh giản dị: “Thế hệ đi sau chịu ngồi lên vai thế hệ đi trước để tiếp thu tri thức, từ đó làm nên những kỳ tích mới chứ không phải bắt đầu lại từ số 0”. Câu nói ấy đã khẳng định sự nối tiếp tự nhiên giữa các thế hệ tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Hội Cựu giáo chức Bách khoa hiện nay duy trì gần 1.300 hội viên, trong đó riêng đợt mừng thọ vừa qua đã có 86 thầy cô bước sang tuổi trên 90. Dù đã nghỉ hưu nhiều năm, các thầy, cô vẫn hàng ngày theo dõi từng bước tiến của Nhà trường, sẵn sàng đóng góp trí tuệ, kinh nghiệm cho sự phát triển chung. Mối liên kết bền chặt ấy cho thấy tình yêu đối với mái trường Bách khoa không kết thúc khi cầm quyết định nghỉ hưu. Niềm tin ấy, tình yêu ấy tiếp tục trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn cho thế hệ cán bộ, giảng viên hôm nay.
 

Buổi gặp mặt, tri ân các cựu giáo chức đọng lại trong từng khuôn hình kỷ niệm ấm áp giữa lãnh đạo Nhà trường và các thế hệ nhà giáo lão thành. Sự tiếp nối thế hệ cùng tinh thần học thuật Bách khoa đọng lại như một mạch ngầm chảy mãi. Trân trọng nền móng trí tuệ của lớp người đi trước, Đại học Bách khoa Hà Nội tự tin vững bước vào chặng đường mới bằng sự khiêm nhường, bản lĩnh và lòng biết ơn cội nguồn.