Gặp mặt, tri ân các thế hệ nguyên lãnh đạo Đại học Bách khoa Hà Nội và khát vọng vươn tầm

Ngày 5/10, hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Đại học Bách khoa Hà Nội (1956 - 2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, Đại học Bách khoa Hà Nội trang trọng tổ chức chương trình Gặp gỡ và tri ân nguyên lãnh đạo  Nhà trường. Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà giáo lão thành từng dẫn dắt Bách khoa Hà Nội qua các thời kỳ. Vượt khỏi khuôn khổ một buổi họp mặt tri ân, buổi gặp mặt trở thành diễn đàn chiến lược sâu sắc với kinh nghiệm quá khứ hòa quyện cùng khát vọng hiện tại, mở ra tầm nhìn mới cho ngôi trường kỹ thuật hàng đầu đất nước.

Tri ân những người mở đường

Buổi gặp mặt ghi dấu sự hiện diện của nhiều thế hệ lãnh đạo: Các nguyên Bí thư Đảng ủy: PGS. Lê Cộng Hòa, GS. Nguyễn Khắc Xương, GS. Nguyễn Đức Chiến, PGS. Nguyễn Cảnh Lương; Các nguyên Hiệu trưởng: PGS. Nguyễn Minh Hiển (nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT), PGS. Trần Quốc Thắng, GS. Nguyễn Trọng Giảng.

Sự kiện còn có sự tham dự của TS. Nguyễn Quân (nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN; cựu giảng viên lâu năm và hiện giữ chức Chủ tịch Mạng lưới Cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội),… cùng đại diện nguyên lãnh đạo Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh và Hội Cựu giáo chức.
 

Thay mặt đội ngũ lãnh đạo đương nhiệm, GS. Lê Anh Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước những cống hiến toàn diện của các thế hệ đi trước; đồng thời khẳng định uy tín Bách khoa Hà Nội hôm nay được gầy dựng từ tâm huyết cùng tầm nhìn chiến lược của các thế hệ nguyên lãnh đạo. Mỗi bước tiến đều mang đậm dấu ấn lao động sáng tạo cùng tinh thần cống hiến vì sự nghiệp giáo dục.
 

GS. Lê Anh Tuấn báo cáo các nguyên lãnh đạo Nhà trường việc triển khai chuỗi hoạt động hướng tới dấu mốc Lễ kỷ niệm 70 năm diễn ra vào sáng 15/10. Phim tài liệu đặc biệt về Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ phát sóng lúc 20h30 ngày 11/10 trên kênh VTV1. Triển lãm 70 năm Khoa học Công nghệ khai mạc chiều 9/10 tại Thư viện Tạ Quang Bửu. Trong suốt tháng 10, bộ phim đa giác quan “Người Bách khoa” sẽ được chiếu tại Tòa nhà Cựu sinh viên mang đến những hình ảnh xúc động.

Tuần vừa qua, hoạt động gặp mặt cựu sinh viên tại Vũng Tàu và TP. Hồ Chí Minh đã ghi nhận sự hưởng ứng sâu sắc, đặc biệt sự kiện tại TP. Hồ Chí Minh thu hút hơn 500 cựu sinh viên, có cả cựu giáo chức và cựu sinh viên Khóa 1 đi xe lăn tới tham dự.
 

Cuộc gặp gỡ đong đầy cảm xúc khi các đại biểu cùng sống lại ký ức gian khó. GS. Nguyễn Khắc Xương (82 tuổi), nhớ lại thời sinh viên Khóa 7 năm 1962. Trải qua thời kỳ chiến tranh ác liệt, thầy cùng tập thể cán bộ, sinh viên xếp lại giáo án, đi sơ tán tại Bắc Ninh, Lạng Sơn. Tại nơi sơ tán, thầy trò Bách khoa vừa lao động, vừa chuẩn bị bài giảng, duy trì ngọn lửa nghiên cứu. Tinh thần kiên cường ấy trở thành di sản vô giá cho thế hệ hôm nay.

Những trăn trở chiến lược trước mốc son 70 năm

Điểm nhấn của buổi gặp mặt chính là những đóng góp trí tuệ từ các nhà quản lý tiền nhiệm. Phát biểu tại sự kiện, PGS. Nguyễn Minh Hiển - nguyên Hiệu trưởng Nhà trường giai đoạn 1994 - 1997, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, người gắn bó 21 năm tại Bách khoa Hà Nội, đã nêu thông điệp chiến lược “1 phải, 3 nên”.

Đối với “1 phải”, PGS. Nguyễn Minh Hiển nhấn mạnh Nhà trường phải tổng kết, đánh giá toàn diện và công khai việc thực hiện chiến lược phát triển. Nhìn nhận thẳng thắn thực trạng giúp Nhà trường xác định chính xác tọa độ phát triển.

Đánh giá cần trả lời trực diện các câu hỏi: Bách khoa Hà Nội đang ở đâu trên bản đồ giáo dục? Đã thực sự trở thành trung tâm trọng điểm KHCN tầm khu vực? Khả năng hội nhập và cạnh tranh quốc tế đạt mức nào?
 

Trên nền tảng đó, PGS. Nguyễn Minh Hiển đề xuất định hướng “3 nên”:

Thứ nhất, Nhà trường nên điều chỉnh cơ cấu đào tạo và hướng phát triển. Cần tiếp thu chỉ đạo từ lãnh đạo Chính phủ, loại bỏ tư duy chủ quan, tập trung đào tạo đáp ứng đúng yêu cầu hiện tại và tương lai. Bên cạnh các ngành truyền thống như Cơ khí, Điện, Nhà trường cần dồn lực bứt phá vào những lĩnh vực mũi nhọn mới như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng hạt nhân.

Thứ hai, Nhà trường nên giải bài toán không gian. Diện tích hơn 26 ha tại phố Đại Cồ Việt giữ nguyên từ năm 1993 đã chật hẹp trước quy mô đào tạo và yêu cầu nghiên cứu. PGS. Nguyễn Minh Hiển nhấn mạnh việc xây dựng khuôn viên mới tập trung là nhiệm vụ cấp bách cho không gian phát triển.

Thứ ba, Nhà trường nên định hình mô hình phát triển vượt trội giai đoạn 10 - 15 năm tới. PGS. Nguyễn Minh Hiển gửi gắm mong muốn Bách khoa Hà Nội phấn đấu trở thành “Đại học Quốc gia về Khoa học Công nghệ”, lấy kỹ thuật và công nghệ làm nòng cốt. Mô hình này đòi hỏi đẩy mạnh phân cấp, giao quyền tự chủ cho các trường thành viên.

Đồng quan điểm với PGS. Nguyễn Minh Hiển, GS. Nguyễn Khắc Xương khẳng định thế hệ lãnh đạo hiện nay cần quyết tâm chính trị cao, đưa thương hiệu Bách khoa Hà Nội vươn tầm thế giới.

Bài toán tự chủ, bứt phá không gian phát triển
 

Dưới góc độ quản lý nhà nước và kết nối nguồn lực, TS. Nguyễn Quân - nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Mạng lưới Cựu sinh viên - mang đến phân tích sâu sắc về cơ chế vận hành và tài chính đại học.

TS. Nguyễn Quân nhấn mạnh mạng lưới cựu sinh viên củng cố từ năm 2017 đã trở thành thành tố quan trọng, đồng hành cùng nhà trường. Bên cạnh hỗ trợ sinh viên vượt đại dịch Covid-19 và tài trợ thiết bị, cựu sinh viên tự hào xây dựng Tòa nhà Cựu sinh viên - công trình kết nối độc đáo trong hệ thống đại học Việt Nam. Hướng tới mốc 70 năm, Mạng lưới Cựu sinh viên chuẩn bị Lễ hội “Bách khoa Ngày trở về” diễn ra ngày 10/10 tại quảng trường Tạ Quang Bửu, tài trợ triển lãm đa giác quan và tái hiện vở kịch sử thi Bách khoa.

TS. Nguyễn Quân nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vận dụng “Mô hình 3 Nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp). Hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp cựu sinh viên mở ra cơ hội tiếp nhận thực tập, xây dựng phòng thí nghiệm dùng chung, đặt hàng nghiên cứu chuyển giao công nghệ và giải quyết việc làm cho sinh viên.

Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Quân cho rằng có một điểm nghẽn thể chế cần tháo gỡ. Hệ thống đại học công lập Việt Nam tồn tại bốn mô hình quản trị khác nhau, gây vướng mắc khi vận hành tự chủ. Về tài chính, để tự chủ phát huy hiệu quả, Nhà trường cần kiến nghị cơ chế tài chính tháo gỡ vướng mắc tài sản công, thu hút vốn đầu tư mạo hiểm từ doanh nghiệp,…
Đối với dự án mở rộng cơ sở 2 tại Hưng Yên, TS. Nguyễn Quân đề xuất quy hoạch kiến trúc cần giữ vững biểu tượng nhận diện truyền thống như Cổng Parabol và Tòa nhà C1.

Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá. Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất vào ngày 15/10 tới đây, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước trở thành mốc son chói lọi. Từ nền móng vững chắc qua nhiều thời kỳ, Bách khoa Hà Nội tự tin tiến bước, khẳng định vị thế trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.