Kỷ nguyên 6G và trí tuệ nhân tạo trên không trung, điểm nhấn khoa học tại Hội nghị IEEE ICCE 2026 lần thứ 11

Hình ảnh xe tự hành duy trì kết nối nhờ AI tự nhận biết vật cản trong bộ mô phỏng 6G là điểm nhấn tại Hội thảo quốc tế lần thứ 11 về Truyền thông và Điện tử (IEEE ICCE 2026). Chi tiết kỹ thuật này phản ánh xu hướng mạng lưới tương lai ưu tiên tính tương tác thông minh thay vì tập trung tốc độ truyền dẫn thuần túy.

Diễn ra tại Nha Trang từ 29 - 31/7, IEEE ICCE 2026 lần thứ 11 đánh dấu 20 năm thành lập chuỗi sự kiện và hướng tới kỷ niệm 70 năm Đại học Bách khoa Hà Nội. Với sự chủ trì của Đại học Bách khoa Hà Nội và đồng chủ trì cùng Trường Đại học Bách khoa (ĐH Đà Nẵng) và Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP. HCM) , diễn đàn tri thức này mở ra những gợi mở quan trọng về hạ tầng kết nối thế giới năm 2030.

Tầm nhìn về mạng 6G và công nghệ “xúc giác”

TS. Takehiro Nakamura - Tập đoàn NTT DOCOMO (Nhật Bản) - đã mang tới IEEE ICCE 2026 cái nhìn toàn diện về các giá trị cốt lõi của mạng 6G. Theo ông Nakamura, mạng 6G hiện thực hóa 5 giá trị then chốt bao gồm kết nối mọi nơi, tính bền vững, hiệu năng cao, mạng lưới dành cho AI và trải nghiệm khách hàng vượt trội.
 

Khái niệm “AI-native networks” được ông nhấn mạnh như một hệ thống được thiết kế ngay từ đầu để tích hợp sâu với trí tuệ nhân tạo. Điều này cho phép mạng lưới tự động hóa việc vận hành, tối ưu hóa các thông số kỹ thuật dựa trên dữ liệu thực tế và có khả năng tự phục hồi nhanh chóng sau các sự cố quy mô lớn. Mục tiêu hướng tới là một hệ thống mạng có sai số bằng không và vận hành liên tục, giúp tối đa hóa trải nghiệm người dùng thông qua việc tích hợp các công nghệ tính toán hiện đại.

Một điểm gây ấn tượng mạnh trong trình bày của NTT DOCOMO là việc ứng dụng AI vào lớp vật lý, hay còn gọi là AI-Air Interface. Bằng việc sử dụng các mô hình học máy để tối ưu hóa việc phân bổ tài nguyên, hệ thống có khả năng duy trì kết nối ổn định ngay cả trong các điều kiện môi trường phức tạp. Các thử nghiệm thực tế xác thực việc sử dụng học máy giúp cải thiện đáng kể hiệu suất hệ thống so với các phương pháp truyền thống. Đặc biệt, khả năng truyền dẫn không cần tín hiệu hoa tiêu đã đạt mức tăng trưởng thông lượng khoảng 18%.
 

Tầm nhìn về khả năng kết nối mọi nơi được cụ thể hóa bằng chiến lược mạng lưới phi mặt đất (NTN). Hệ thống 6G sẽ thiết lập một cấu trúc mạng đa tầng, kết hợp các vệ tinh quỹ đạo thấp, vệ tinh địa tĩnh và các Trạm nền tảng trên tầng bình lưu (HAPS) hoạt động ở độ cao 20km. Hệ thống HAPS đóng vai trò trạm phát sóng di động trên bầu trời, đảm bảo sóng điện thoại hiện diện tại các vùng biển xa, núi cao hoặc hỗ trợ thông tin liên lạc khẩn cấp khi hạ tầng mặt đất gặp sự cố.

Về trải nghiệm khách hàng, công nghệ “FEEL TECH” dựa trên Nền tảng tăng cường khả năng con người đã mở ra những khả năng mới. Mạng 6G hướng tới việc chia sẻ cảm xúc và các giác quan như xúc giác, vị giác thông qua mạng di động, cho phép con người kết nối với nhau ở một mức độ sâu sắc hơn.

Hệ thống mạng tương lai còn thúc đẩy sự ra đời của các loại robot mới. Với tốc độ cực cao và độ trễ siêu thấp, toàn bộ khả năng tính toán và cảm biến của robot được chuyển dịch lên mạng lưới. Giải pháp tính toán trong mạng cho phép giảm tải xử lý cho các thiết bị đầu cuối, giúp các thiết bị đeo thông minh trở nên nhỏ gọn hơn.

Đột phá trong thiết kế mạch và “dân chủ hóa” công nghệ mảng pha
 

GS. Kenichi Okada - Viện Khoa học Tokyo - mang đến những kết quả nghiên cứu thực nghiệm đầy thuyết phục về thiết kế mạch cho các hệ thống viễn thông tương lai. Thách thức lớn nhất hiện nay là đáp ứng nhu cầu dữ liệu di động đang tăng vọt với tốc độ chóng mặt. Các phân tích chỉ ra lưu lượng dữ liệu thực tế tăng trưởng gấp hơn 100 lần trong giai đoạn 2010 - 2024.

Nhóm nghiên cứu của GS. Okada tập trung khai thác các dải tần siêu cao (Sub-THz) và kỹ thuật ăng-ten đa luồng (Massive MIMO) nhằm đạt mục tiêu tốc độ 1 Terabit mỗi giây vào năm 2035. Thành tựu nổi bật nhất là bộ thu phát băng tần D đạt tốc độ kỷ lục 640 Gbps. Hệ thống này vận hành ở dải tần 114-170 GHz và sản xuất dựa trên công nghệ chip silicon (CMOS) tiêu chuẩn. Kết quả này xác nhận khả năng truyền tải dữ liệu dung lượng lớn với chi phí sản xuất thấp.
 

Nhà khoa học Nhật Bản đề xuất khái niệm “Bình dân hóa mảng pha”. Việc sử dụng chip silicon thay thế vật liệu quý hiếm giúp giảm giá thành linh kiện đáng kể. Sự thay đổi này cho phép tích hợp ăng-ten mảng pha vào cả trạm phát sóng và thiết bị người dùng. Các nghiên cứu về mảng pha linh hoạt có thể uốn cong hoặc gấp lại mở ra tiềm năng cho thiết bị đeo thông minh hay vệ tinh nhỏ. Cụm ăng-ten 64 phần tử ở dải tần 300 GHz với kích thước lõi nhỏ gọn tương đương một đồng xu là ví dụ tiêu biểu cho độ tinh vi của công nghệ này.

Kỹ thuật TD-MIMO với khả năng chuyển đổi chùm sóng cực nhanh cũng được giới thiệu để tối ưu diện tích chip. Nhóm nghiên cứu đạt tốc độ chuyển đổi chùm sóng kỷ lục 0,15 nano giây, mức nhanh nhất từng được công bố. Nhờ khả năng xử lý nhiều luồng dữ liệu song song, hệ thống đảm bảo hiệu suất cao và tiết kiệm điện năng cho các thiết bị di động.

Ngoài ra, thử nghiệm ở băng tần 300 GHz cho thấy khả năng truyền dẫn 100 Gbps ở khoảng cách 10 km, gợi mở hy vọng về mạng không dây tầm xa có tốc độ ngang ngửa cáp quang.

Trí tuệ nhân tạo ngoài không gian và công nghệ nano soi chiếu vi mạch
 

Bên cạnh những đột phá về mạng mặt đất, IEEE ICCE 2026 lần thứ 11 còn mở rộng thảo luận về trí tuệ nhân tạo tại “biên” của không gian vũ trụ do GS. Tat-Jun Chin - Đại học Adelaide - trình bày. Trong bối cảnh các chương trình vũ trụ đang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về khả năng tự chủ của các hệ thống vệ tinh trở nên cấp thiết. Các vệ tinh tương lai cần thực hiện những nhiệm vụ phức tạp như bảo trì trên quỹ đạo hay dọn dẹp rác thải vũ trụ. Những công việc này đòi hỏi khả năng cảm biến và ra quyết định trong thời gian thực để đảm bảo an toàn.

GS. Tat-Jun Chin chia sẻ những tiến bộ trong việc triển khai AI trực tiếp trên các thiết bị gắn trên tàu vũ trụ. Thay vì phụ thuộc vào việc truyền dữ liệu về Trái Đất vốn gặp độ trễ lớn, các tàu vũ trụ thông minh có thể tự đưa ra quyết định dựa trên các phép đo tại chỗ.
 

Trong lĩnh vực điện tử, GS. Zhongqing Su - Đại học Bách khoa Hồng Kông - giới thiệu một khung đánh giá không phá hủy mới dựa trên công nghệ laser siêu nhanh. Việc kiểm tra cấu trúc bên trong của các hệ thống vi mạch ngày càng khó khăn khi kích thước linh kiện thu nhỏ dần. Bằng cách tận dụng các bước sóng siêu âm cực ngắn tạo ra từ laser, kỹ thuật này cho phép đặc tính hóa vật liệu ở độ phân giải siêu cao ở cấp độ nano.

Nhóm nghiên cứu thực chứng khả năng tạo ảnh ba chiều các đặc tính bên trong của các hệ vi cơ điện tử phức tạp mà không cần tiếp xúc trực tiếp. Công nghệ này đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát sức khỏe cấu trúc của các linh kiện bán dẫn, đảm bảo độ tin cậy cho các hệ thống điện tử tiên tiến.
 

Đại học Bách khoa Hà Nội đã khẳng định vị thế thông qua việc tổ chức thành công một sự kiện quy mô quốc tế với sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt. Những cuộc thảo luận học thuật tại IEEE ICCE 2026 mở ra những hợp tác nghiên cứu mới và các phát kiến sẽ nảy mầm trong tương lai. Hội thảo kết thúc nhưng những gợi mở về thế giới 6G, về AI trong không gian vũ trụ hay những con chíp siêu nhỏ đạt tốc độ Terabit… vẫn tiếp tục lan tỏa trong cộng đồng khoa học khu vực và thế giới.

Điều đọng lại lớn nhất chính là niềm tin vào sức mạnh của sự kết nối toàn cầu và khát vọng sử dụng công nghệ để tạo ra một xã hội thông minh, bền vững hơn. IEEE ICCE 2026 tại Nha Trang thực sự là một ngày hội của tri thức, của những ý tưởng đột phá hôm nay sẽ trở thành hiện thực của ngày mai!